Kanaryaların cinsi karın tüylerinden anlaşılır. Dişi kanaryanın organı yuvarlakça ve vücudunun yönünde düz olarak devam eder. Erkeğin ise; organı daha sivri ve aşağıya doğru inik bir durumdadır.

Kanarya alırken cinsiyetini bu şekilde öğrenebilirsiniz ama,  yaşını doldurmamış ya da 10 aylık olmamış kanaryanın cinsiyetini anlamak biraz güç olur Ancak kuşun hareketlerini iyi, gözlemleyerek bunu öğrenebilirsiniz.

Kanarya üretirken ilk yapılması gereken, üretimi ırk, ötüm yoksa renk kanaryası üzerine mi yapacaksınız ona karar vermelisiniz. Bu kuşların kaliteleri, cinsleri ve renk uyumları açısından önemlidir.

• Kanaryaların üretim dönemi Mart ve Nisan ayları arasındadır.
• Başlangıçta pahalı ırktan bir kanarya seçmeyin.
• Tünekte uyuklayan, tüyleri kabarık, anüs çevresine dışkı bulaşmış kanaryaları çiftleştirmeyin.
• Dişi ve erkek aynı boyda, benzer renklerde olsun.
• Dişi kanarya genç olmalı. Uzun ve kıvrık tırnaklar, pullu ayaklar, dişinin yaşlı olduğuna işaret eder.
• Çiftleştirdiğiniz kanaryalar tüy dökümünde ise bu dönem sonuna kadar, onları aynı kafeste tutmayın. Tüy dökümünden yeni çıkmış dişileri almayın.
• Erkek kanaryalar, dişilerden daha önce çiftleşmeye hazır hale gelirler. Sürekli öterek dişinin dikkatini çekmeye çalışırlar. Eğer dişi bu ötüşlere karşılık veriyorsa, çiftleşmeye hazır demektir.
• Yuva yapmasını bilmeyen dişiler, hiç beklemediğiniz anda yumurtayı kafesin tabanına bırakabilirler.

Doğada yaşayan her canlı gibi kanarya da düzenli ve dengeli beslenmeden yoksun bırakılırsa bunun etkileri görülür. Kanaryalarımızın sağlıklı uzun ömürlü olmaları için vücut ihtiyaçlarına ve alışkanlıklarına uygun olarak yeterli miktarda ve temiz beslenmesi gerekir. Doğada yaşayan kuş mevsimlere göre bulduğu yiyeceklerle beslenir, ihtiyacı olan şeyi yer, istemediğini yemez yani bir seçme özgürlüğü vardır.Ama evde beslediğimiz kuş için aynı şeyler geçerli değildir. Biz önüne ne koyarsak onu yemek zorundadır. İşte bu yüzden kuşun ihtiyaçlarını çok iyi öğrenip ne tür besinlerle ne şekilde,ne kadar besleyeceğimizi bilmemiz gerekir. Tüm besinler iyi, taze olmalı ve kokuşmuş olmamalıdırlar. Kötü yemler kuşun sağlığını bozacağı gibi ötüşlerinide etkiler.

Ayrıca kafese hapsettiğimiz kanaryalara doğada bol miktarda tükettikleri taze yeşillik ve meyvalardan da verilmelidir.Kanaryalara dönüşümlü olarak bir hafta 2 defa yeşillik (Kıvırcık, marul, kara lahana, semizotu, ıspanak, hindibağ, tere, havuç, pazı vs.) , bir hafta da 2 defa mevsimine uygun meyva (elma, şeftali, muz, portakal, karpuv vs.) vermek gerekir.

Kanarya Yemleri

Tohumlar kanaryaların ana gıdalarını oluştururlar. Her tohumun özelliği farklıdır. Tohumların bir kısmı yağlı, bir kısmı unlu, bir kısmıda mülayim tutucudur. Yapılacak karışımlardaki oranlar çok önemlidir. Ama artık bu işe uzun yıllar vermiş yemcilerin hazırladığı yemleri piyasada bulabiliriz. Sıcak iklimli bir yerde yaz aylarında turp, kenevir, keten, susam verirsek kuşu şişmanlatır veya zamansız kızgınlaşmasını sağlarız. Yulaf gibi kuvvetli tohumların sade ve fazla olarak verilmesi kuşun zamansız tüy dökümüne sebebiyet verir.

Soğuk Algınlığı : Üşütme neticesi olur. Kuşun tüylerini kabartıp daima uyumak istemesi belirtidir. Kanarya sıcak bir yere alınır. Suyuna ”Terramycin” eriyiğinden üç damla ilave edilir. Ballık asılır. Yeşillik verilmeyip ilaçlı sudan içmesi sağlanır.

Nezle : Üşütme sonucu göz ve burnunda akıntı görülür, geçicidir. Hasta kuşu diğerlerinden hemen ayırmak ve tedavi etmek gerekir. Sıcak mekan ve Terramycin damlası fayda verir.

Bronşit : Solunum yolu hastalıklarının en sık görülenidir. Nefes yolları ve hava kesecikleri iltihaplanmalardan meydana gelir. Ballık takılı olmalıdır.

Astım : Üşütme, rutubet, vakitsiz banyo verme, önlenemeyen bronşit neticesi solunum yolu iltihabının kronikleşmesi şeklidir. Bronşit tedavisine devam edilirse kati bir tedavisi yoktur. Hasta kuşu tecrit etmek şarttır.

İshal : Üşütme ile beraber, bayat mamalardan çürük yeşillik ve meyvelerden olur. Fazla verilen yeşillikte ishale sebebiyet verir. Yapılacak ilk iş yeşillik ve mamaları kesmektir. Haşlanmış patates rendesi üzerine bir tutam haş haş tohumu serpip mamalıkta verilir. Sularına on damla Sulpha Mezathin eriyiği damlatılır. Dışkı düzelinceye kadar tedaviye devam edilir.

Kireçli İshal : Bulaşıcı bir hastalıktır. Kireçli maddelerin sindirilememesi ve kireç tuzlarının vücuttan atılması sebep olur. Sindirim sistemi bozulan kuş bir köşede bitkin durur. Yemeden içmeden kesilir, dışkısı sümüksüdür. Bulaşıcı olduğu için ayrı bir yere alınır. Kireç kaybından halsiz düşer bu sebeple kireçli maddeler toz olarak patates mamasına katılır, suyuna ilaç olarak Terramycin Animal Pormula Suluble Powder” katılır gün aşırı tazeleyerek devam edilir.

Kanlı İshal : Kuşları çok etkileyen bulaşıcı bir bağırsak hastalığıdır. Önlem alınmazsa kırıp geçirir. Bağırsaklara yerleşen mikropların kanlı dışkı ile grup halinde yaşayan diğer kuşlara geçmesi ile salgın hastalık oluşur. Kuş kabarmış halde durur dışkısı sulu ve kanlıdır. Kuşa rejim uygulanır. Yeşillik
verilmez. Ballık takılır. Suyuna on beş yirmi damla ”Sulpa Megadhine” eriyiğinden damlatılır. Daha sonra ”Terramycin suluble powder” tozundan bir leblebi kadar suyuna gün aşırı katılarak tedavi devam edilir. Dışkı normale dönünceye kadar kontroller her gün sabah, akşam yapılır. Tecrit edilen kuşların
gagalarına gerekirse ilaçlı su akıtılır. ”Balsomin” ilacı ile de tedavide fayda sağlanır. Zira güçsüz kalan kuşun canlanmasına yardımcı olur. Vücudun direncini arttırmasına yardım eder.

Kabızlık : Bağırsak bozukluklarından sonra görülür yeşillik ve meyve verilmemesi de sebep oluşturur. Kuş silkelenir, dışkısını yapamaz. Bu durumda verilecek yeşillik ve elma ile normal dışkı atması sağlanır. Beslenmesine kabızlığa sebep gıdaları uzak tutarak devam edilir. Suyuna soda ilave edilir.

Zafiyet : Çeşitli hastalıklar ve kötü bakım sonucu meydana gelir. İyi bir ortamda kuvvet verici mama şurup ve vitamin, gıdalar yapılacak özel bir beslenme ile kuşu kurtarmak mümkün olabilir. ”’Vitaline forte” faydalıdır.

Nikris : Dar ve küçük kafeslerde hareketsizlik yüzünden ayak parmakları ve mafsallarda şişlikler meydana gelir. Kuş yürüyemez, tüneğe tutunamaz. Bu halde ilk iş kuşa geniş bir mekan temin edilmelidir. Ayaklar ”terramycin merhem Animal” ile gün aşırı ovulur. Vitakraft özel ayak kremi çok etkilidir. Kuşun bol bol uçması iyileştirmeyi oldukça hızlandırır. Yeşillik ve meyve bol verilir.

Bacak Pullanması : Yaşlı kuşlarda görülür. Kötü kafes ve tünekler de etkilidir. Yukarıda zikredilen merhemler çok faydalıdır. Zaman zaman sürüp hafifçe ovalayarak tedavi edilir.

Ses Kısılması : Soğuk ve rüzgarın etkisi veya soğuk su ve yeşilliklerin verilmesinden meydana gelir. Kuş ötümden kesilir. Bal limon, gliserin karışımı mama ve ballık verilmelidir. Suluğuna on beş damla ”BRODİL” şurubundan ilave etmek fayda getirir.

Dil Altı : Kanaryanın ağızları içinde dil altlarındaki iltihaplanmadır. Kuş yemlenemez. Veteriner hekimi müdahalesi gerekebilir.

Kanat ve Ayak Kırıkları : Düşme ve çarpmaların yol açtığı kazalarla veya kafes içindeki yanlış tutuş ve kovalama esnasında olabilir. Kırılan uzuv ince bir bez ile sarılır kuş sakin bir yerde beslenir. Veteriner hekimi müdahalesi gerekebilir. İtina ve ilgi gerektirir. Ayaklar sarılırken ”kibrit çöpü” gibi
sertlik temin edeci destek konur.

Kanarya beslemeye karar verdiyseniz ona bir de barınma için elverişli bir yer hazırlamalısınız. Bu normal boyutlarda bir kafes de olabilir, salmalık da olabilir. Alımda etrafınızdaki Pet-shoplardan kolayca ulaşabileceğiniz şekilleri değişken, irili ufaklı, sade veya bol süslü kafesler işinizi kolaylaştırır, size sadece bunlardan birini seçmek kalır. Bu seçimde kendi hoşgörümüz yanında özel maddi durumlarımızı, zevklerimizi de göz önünde bulundururuz hiç kuşkusuz. Tabi unutulmaması gereken, kanaryanın bir bizimle yaşayan, o evi paylaşan bir canlı olduğudur ve onunda ihtiyaçlarını düşünerek karar vermektir. Sonuçta kanarya ömrünü geçirecektir orada.

Barınacağı kafesin, dolap bölmelerinin büyüklüğü, derinliği, beslenecek kanaryanın sayısına, iriliğine ve kullanma amacına bağlı olarak değişir. İri ve boylu kanaryaları ( Yorkshire, Norwich, Lankshire, Parizyen, vs) standart ölçülü küçük kafeslere sıkıştırmak, yaşamlarının önemli derecede kötü yönde
etkilenmesine yol açar. Bu tür iri kanaryalarda en düşük ölçülerimiz uzunluk 60, en 30, yükseklik 40 cm olmalıdır. Eğer amacınız üretimse bu ölçüler en az 70 x 40 x 50 olmalıdır. Küçük boylu kanaryalarda ölçüleriniz tek kanarya için, uzunluk 45, en 25, yükseklik ise 35 cm; çift kanarya için 60 x 30 x 40 cm olmalıdır. Bu standart ölçülerden aşırı sapmalar kanaryaya zarar verebilir, ondan istenilenin alınamamasına neden olabilir. Çok küçük barınaklar kanaryanın şişmanlamasına neden olurken, kas gücünün yitirmesine neden olur, üremesinde olumsuzluklara yol açar.

Çok büyük barınaklarda küçükler kadar zarar vericidir. Çok hareket alanı olan kanarya zayıflar, ötüşte ve üremede verimini düşürür.Barınakların genişliği kadar kullanılabilirlikleri de o kadar önemlidir.

-Dikey teller arasındak genişlikler 13 – 14 mm olmalı, kanaryanın kafasını sokabileceği boyutlarda olmamalı.
- Barınak kapıları bir elin rahatlıkla geçebileceği genişlikte olmalı, içe doğru değil dışa doğru açılmalıdır.
-Barınak tabanları sürgülü ve metalden olmalıdır.
-Tercihen paslanmaz metalden olmalıdır.
-Yerden en az 30 – 40 cm, yukardan ise 1 metre mesafede olmalıdır.

Kullanım yerine göre, çeşitli kafesleri bulmak mümkündür. Günlük yaşam kafeslerinin yanında, sergileme, yarışma, ders, yavru bakım ve yetiştirme, üretim, hasta bakım kafesleri ve çiftehaneler kafesleri mevcuttur ve kolayca ulaşabilirsiniz. Kafes gereçlerinin bir listesini vermemiz gerekir ise :

- Tünekler
- Suluklar
- Yemlikler
- Mamalıklar
- Yeşillikler
- Yuvalıklar
- Taban kumu

Bütün dünyaya yayılmış bir kafes kuşudur. Süs ve sesi için beslenir. Serçe iriliğinde olup, evcillerisarırenktedir. Boyları 13 cm. civarındadır. Yabanilerin sırtı gri çizgili zeytin yeşilidir, karnı sarımtrak yeşildir. Dişilerin renkleri daha soluktur. Yabani kanaryaların sesi daha etkileyici ve kuvvetli olduğu halde, kafes kanaryaları kadar değişken değildir. Evcillerin renkleri, esaret hayatının etkisi ile sarıya dönüşür. Nadir olarak beyaz ve kırmızımsı olanları da vardır. Kanaryaların bir çok türü bulunur. Buna göre;

ötüm kanaryaları şekil kanaryaları diye ikiye ayrılırlar ötüm kanaryalarına örnek malinua horz malta, şekil kanaryalarına örnek parizien gibi. Kanaryalar her ne kadar kafeste yetiştirilse de muhabbet kuşları gibi evcilleştirilmeleri pek mümkün olmamaktadır.

Kanarya Kuşu Üremesi

Dişiler tüy, kıl yosun ve köklerden ağaç veya çalılara fincan şeklinde gizli yuvalar yaparlar. Dişi, kahverengi benekli açık mavi renkli 3-5 yumurta yumurtlar. Kuluçka süresi 13 gündür. Bu devrede erkek kanarya dişiyi devamlı besler. Yavrular çıplak ve gözleri kapalı olarak yumurtadan çıkarlar. 17 günde tüylenerek üçüncü hafta sonunda yuvayı terk ederler.