İngiliz bilim dergisi ‘Biology Letters’da yayımlanan araştırmaya göre, papağanlar da insanlar gibi ya solak ya da sağlak oluyor.

322 kuşu inceleyen Avustralyalı bilim insanları, 16 cinsin 15’inde, papağanın yiyeceğine baktığı gözle kullandığı pençe arasında kuvvetli bir bağ olduğunu buldu. Yani yemeğini sağ gözüyle kesen papağan, yiyeceğini büyük ihtimalle sağ pençesini kullanarak mideye indiriyor.
16 cinsin dördünde papağanların neredeyse istisnasız solak olması araştırmacıları şaşırttı.
Projenin baş araştırmacısı Dr. Culum Brown, yavru papağanların da aynı bebekler gibi önce iki pençelerini de eşit miktarda kullandıklarını, sağlak mı solak mı olacaklarının ise zamanla belli olduğunu anlatıyor. İnsanlarınsa yaklaşık yüzde 10’unun solak olduğu biliniyor.

Papağanlar, çok kuvvetli hafızaları sayesinde öğrendikleri sözcükleri anlamlarını bilmeden tekrar ederler. Doğada özgürken insanlarla hayvanları taklit etmedikleri tetkik edilerek anlaşılmıştır. En tanınmış konuşan türü jako’dur. Erkekler papağanlar dişi papağanlardan daha iyi konuşur. Yeni bir kelimeyi öğrendikleri zaman memeliler gibi mükafat beklemezler. Verilecek cezadan da anlamazlar. Eğitimleri sabır ister.

Türlere göre papağanlar içersinde en çok konuşma yeteneği olanlar şöyle sıralanabilir;

Jako, Amazon, Muhabbet kuşu, Lori, Kakadu, …

Kuşların konuşma yeteneğini, eğitim, genetik ve geçmiş deneyimler etkileyebilmektedir. Papağanlar kuşlar sınıfı içersinde beyin organizasyonu en gelimiş canlılar olarak, sebep-sonuç ilişkisi kurmakta oldukça başarılıdırlar. Örneğin telefon çaldığında “alo” ya da kapı çaldığında “kim o” gibi kelimeleri söyleyebilirler. Bu tarz kelimeleri söyletmenin öncelikli olarak eğitimle ilgili olduğunu
belirtmek gerekir.

Başta papağanlar olmak üzere bir çok evcil kuşta bulunabilen bir cins bakteri insanlara da geçerek ateşli bir solunum yolları enfeksiyonuna neden oluyor.
Tıp dilinde psittakoz adıyla bilinen hastalık halk arasında papağan hastalığı ismiyle tanınıyor. Çünkü, psittakoz nedeni olan bakteri, yani Chlamydia
Psittaci, başka kuşlarda da bulunabilmekle beraber daha çok papağan ve papağan benzeri kuşlarda rastlanıyor. Hastalık, biraz daha seyrek olarak güvercin, tavuk, hindi, ördek… gibi başka kuş ve kümes hayvanlarından da geçebiliyor. Papağan hastalığı özellikle son 20 yılda daha fazla görülür oldu.

Bu, bir yandan papağan ve benzeri kuşların giderek daha çok beslenmesine ve diğer taraftan da hastalığın daha iyi bilinmesine, tanı olanaklarının kolaylaşmasına bağlanmaktadır.

İngiltere’de son birkaç yılda papağan hastalığı tanısındaki artışlar, papağan ithalindeki kısıtlamaların hafifletilmesiyle açıklanmaktadır. Hastalık etkeni olan bakteri, kuşların burun salgılarında, doku ve tüylerinde bulunur, ama mikrop taşıyan kuşlarda her zaman belirgin bir hastalık durumuna da rastlanmaz. Bazı kuşlar daha keyifsiz, iştahsız ve uykuya meyilli olabilirler. Hastalık, insanlara hemen daima havaya karışan bakterilerin solunmasıyla bulaşır. Kuşların gagalama ve ısırıklarına bağlı bulaşma son derece nadirdir. Hastalığın bulaşması için kuşlarla uzun süreli temas etmiş olmak şart değildir.
 
Mikrop taşıyan kuşların bulunduğu ortamlarda birkaç dakika kalmak bile bulaşma için yeterlidir. İnsanlardaki hastalığın ağırlığı, temasın süresi ve yakınlığı ile ilgili değildir, ama hastalık belirtisi gösteren kuşların daha fazla mikrop saçtıkları da bilinmektedir. Kümes ürünlerinin yenmesiyle bulaşma
söz konusu değildir.

Papağan Kafesinin Temizliği

Kafes seçiminin Papağanın boyuna ve özelliğine uygun olarak seçilmesi gereklidir. Kafes seçimi ile ilgili mağazalarımızdaki satış elemanlarımızdan da
tavsiye alabilirsiniz. Ayrıca aksesuar ve oyuncak seçerken dikkat edilmesi gereken en önemli unsur papağanın boyuna ve cinsine uygun boyda dizayn edilmiş olmasına dikkat etmektir.
Papağanınızın kafesini temiz tutmanız sağlığı açısından önemlidir. Kirlenmesini beklemeden haftada 2 veya 3 defa kafesini temizleyin. Kafesin altına mağazalarımızda da satılan kuş kumu dökün bu papağanınız için önemlidir. Papağanınız kumun içerisinde bulunan mineralleri ve küçük taşları, yiyecek bunlar sindirimini kolaylaştıracaktır aynı zamanda gagasını bu taşlarla törpüleyecektir.

Papağanın Tırnak Bakımı

Fazla uzamış tırnaklar papağanınızın hareketini zorlaştıracaktır. Uzamış tırnaklar kıvrılmaya başlar bunu fark edebilirsiniz. Bunun için papağanınızı veterinerinize veya kliniklerimizden birine götürüp tırnak bakımını yaptırmalısınız.

Papağanın Su ve Yem Kaplarının Temizlenmesi

Günde iki defa bitmesini beklemeden sularını değiştirmelisiniz. Sularını değiştirirken su kaplarını bir fırçayla temizlemelisiniz.

Papağanı Spreyleme ve Yıkama

Papağanları temiz ve sağlıklı tutmak için banyo yaptırmak kesinlikle önemlidir. Banyo yaptırmazsanız tüyler kuru ve buruşuk olur. Bu durumda papağanınızı tüy yolmaya teşvik eder. İlk önce kafes temizliğini yapın su ve yiyecek kaplarını çıkartın. Kullanılacak en iyi cihaz ılık suyla doldurulmuş bitki spreyidir.
Spreyin püskürtmesi sis gibi olmalıdır. Başlangıçta çoğu kuş spreyden rahatsız olur. Bu ilk şüphenin üstesinden gelmek için spreyi yukarı doğru yönlendirin su damlaları yukarıdan yağmur izlenimini uyandıracaktır. Spreyi hiçbir zaman papağana direk tutarak sıkmayınız. Zamanla spreyin görünmesiyle papağanlar heyecanlanır ve bağırırlar. Papağanları haftada 2-3 kez banyo yaptırabilirsiniz. Bu size tüyleri iyi durumda ve zararlı parazitlerden temizlenmiş olarak tutulmasında yardımcı olur.

Papağanları sadece çekirdek ile beslemek doğru olmaz. Tam bir beslenme uygulanmazsa normal gelişmesini gösteremez. Gösterişsiz bir papağanın nedeni yanlış ve tek yönlü beslenmedir.Doğal ortamlarında meyve, ağaç kabuğu, yeşillik, bitki tohumları, fındıkgiller, çiçek özleri, soğanlı ve yumrulu kökler, böcekler ve solucanlarla beslenirler. Evcil bir kuş sahibi ne verirse onu yemek zorunda kalır. Gerekli vitaminleri alabilmeleri için ara sıra çekirdeğin dışında;
Kabuklu Kabuksuz Fındık, Ceviz, Fıstık, Badem, Mısır, Antep Fıstığı, Yulaf, Buğday, Keten tohumu verilebilir.

Meyvelerden; Elma, Armut, Üzüm, Ayva, Muz, Çilek, Kiraz, Vişne, Mandalina, Tatlı Portakal verebilirsiniz. Vereceğiniz meyveler insanların yediği gibi yıkanmalı kurulanmalı veya suları süzülmelidir. Tüm yiyecekler oda sıcaklığında olmalıdır.Her papağan şimdiye kadar saydığımız yiyecekleri aynı ölçüde sevmeye bilir.

Papağanınıza seçme hakkı tanıyınız ve sevdiği yiyecekleri veriniz. Meyve, sebze, bitkiler çabuk bozulurlar. Bu yiyeceklerin artıklarını bozulmaya başlamadan önce kafesten uzaklaştırın. yiyecekler çok zahmet veriyor ve etrafı kirletiyor diye, sürekli aynı yemle beslemeyin.

Bir papağan da, yalnızca biyolojik ihtiyaçlarından dolayı yemek yemez. Zevk için ve sevdiği için de yem
yerler. Bu yüzden siz özenerek ve belki de çok para vererek aldığınız yeme kuşunuz tenezzül etmez ise ona darılmayın. Ya hiç yemediği için tadını alamamıştır yada o yeme karşı antipatisi vardır. Papağan canı sıkıldığı zaman oburluk eden bir yaratık değildir. Yemini aralıklı olarak küçük porsiyonlar halinde yer. Yemini alıştığı yerde devamlı görmek ister ve içinden istediğini istediği zamanlarda yer. O yüzden mutlaka yemliğinde yemleri olmalıdır.

Ayakları kısa ve ikisi önde, ikisi arkada olmak üzere dört parmağa sahiptir. Ön parmakların dipleri kısa bir zarla birbirine bağlıdır. Arkaya yönelik birinci ve dördüncü parmak geriden kavrar ve gaganın yardımı ile çeviklikle tırmanabilir. Tırmanma anında gagalarını üçüncü bir ayak gibi kullanma özelliklerinden dolayı en iyi tırmanıcı kuşlar olarak kabul edilirler.

Kalın ve kıvrık üst gaga hareketlidir. Alt gaga ise yiyecekleri kırmada tabla vazifesi görür. Dil, kalın ve etlidir. Aynı zamanda dokunma organı görevini de yapar.

Papağanların kanatları nispeten kısadır. Bununla beraber, Yeni Zelanda papağanı hariç hepsi iyi uçucudur. Genelde çift veya grup halinde çığlık çığlığa uçarlar. Avustralya’da yaşayan kakadular, binlerce fertten meydana gelen sürüler halinde seyahat ederler.

Beslenirken veya dinlenirken çok sakindirler. Yeşil renklileri o kadar iyi kamufle olur ki, çoğu zaman farkedilmezler. Tüyleri yeşil hakim olmak üzere kırmızı, mavi, sarı, beyaz ve siyah olabilir.
Papağanların Yaşantıları

Papağanlar toplu halde yaşayan kuşlardır. Papağanlar tabii halde ağaçlarda yaşarlar. Ancak insan sesini ve melodileri ezberleyerek tekrarlama kabiliyetlerinden dolayı, birçok evde kafeslerde beslenirler. Kafeslerine çiğnemeleri için ağaç parçaları koymak faydalıdır. Yuvalarını ağaç kovuklarına, kaya yarıklarına yaparlar. Eşler birbirlerine bağlıdır. İri yapıda olanların dişileri yılda 2-3, küçükleri ise daha çok yumurta yaparlar.

Sultan Papağanı

Tarihçe:

Sultanlar Avustralya kökenli bir tür olup kakadu familyasından gelmektedirler. Sultan ismi daha doğrusu Latincede söylenen asıl ismi olan Nymphicus Hollandicus nereden gelmektedir. Yunanca kökenli olan kelime “Nymphe” nin anlamı “gelin, genç kız” demektir. Nymphe Yunanlılarda “alt sınıf tanrısı” olmakla beraber, genelde Zeus’un kızı olarak ve zamanının çoğunu şarkılarla, danslarla eğlenerek geçirip, böylece uzun ömürlü ve daima genç kalan bir varlığı temsil ederdi.

Nympheler Yunan tanrılarına eşlik edip refah ve bolluk dağıtırken, bu aynı derecede oyuncu müzikal ve bereketli kuşların da, Nypheler’e eşlik ettiği söylenir. Odysseus’un, Calypso adlı Nmphe’yi ilk gördüğünde de, kafasının üstünde böyle kendisiyle uyum içinde, güzel bir kuş vardı. Belki de bu özellikler ve sorgucu (ibik) bu kuşları, baştan çıkarıcı bu Nymphlerin eşlikçisi yapandı. Bu ismin verilmesine sebep olandı.
Sanırız sultanlara ismini veren bilim adamı “Wagler” de bundan etkilenmişti. İsimdeki 2. eklenti kısmı olan “hollandicus” la ise anavatanı belirtiliyor. Çünkü diğer kontinentlerden ayrılan Avustralya’yı 1606 yılında ilk keşfedenlerden birisi, bir Hollandalı olan Willem Jansz’tı. O, bugünkü Avustralya’ya o zaman “Yeni Hollanda” adını vermişti.
Ancak 1788 yılında sultanlar “Gmellin” sayesinde bilimsel isimlerine, yani “Psittacus Novaehollandiae” sahip oldular. 1792 de ise “Kerr” bu türe “Psittacus Hollandicus” adını verdikten sonra ”Wagler” buna ek olarak 1832 de “Nymphicus Hollandicus” tanımını yaptı.
O zaman tek renkleri vardı: gri dişiler ve gri kafası, sarı ve yanaklarında koyu kırmızı lekeleri olan erkekleri…
19 y.y. ortalarında Avustralya ya Avrupa tarafından göçler başladığında, ilk sultanlar da deniz yoluyla Avrupa’ya getirilmeye başlandı. Yabani yakalanmış olmalarına rağmen çok hızlı biçimde iklime uyum sağlayıp üremeye de başladılar. Avustralya’nın çok değişken bir iklimi olduğunu düşünürsek,(gece/gündüz arasında 40 C’ye varan ısı değişimleri olmakta), bekli de bu üretimlerinde Avrupa’da olan daha sabit ısı düzeylerine uyumu kolaylaştırmıştır diyebiliriz.
Bilim adamları uzun yıllar sultanları hangi gruba koyacakları konusunda kendi aralarında ayrıma düşmüşlerdir. Cacatuidae mi yoksa Platiceridae mı sorusu uzun süre kafaları meşgul etmiştir. Çünkü sultanlar her iki gruba da ait özellikleri göstermekteydiler.
Şimdilerde ise, sultanlar artık sadece tek bir cins kakadu familyasına bağlı olan kendilerine ait bir alt sınıfta değerlendirilmektedirler. G.A.Smith (The Encyclopedia of Cockatiels) sultanları, eskiden bakiye kalan ve kakadularla papağanlar arasında köprüyü oluşturan bir tür olarak görmektedir.

Düzenleme:
Psittaciformes (papağanlar)
Familyası (sınıfı) : Cacatuide (kakadular)
Altfamilya (sınıfı) : Nymphicinae (sultanlar)
Cins: Nymphicus
Boy: 28–34 cm
Ağırlık: yaklaşık 90 Gram

Cinsiyet ayrımı:

En büyük ve duyumsal olarak da algılanabilecek cinsiyet farkı ötüşlerinden anlaşılandır. Çünkü erkek dişiyi çiftleşmeye (kızıştırmak için) ikna etmek amaçlı değişik, alçak ve yüksek volümlerde sesler çıkarabilmekte bazen de, ses dizeleri halinde ötebilmektedir. Zaten tek beslenen sultanlarda tüy yolma sorunu yanı sıra böyle agresif yüksek ötüşlerin olması da bundan dolayıdır. Gerçi sürü içinde böyle ötüşler günlük planlarında da vardır. Dişiler daha sesiz olurlar. Arada sırada hafif ötüşler dışında fazla gürültülü değillerdir.

Erkek ve dişiyi renklerinden ayırt etmek ise aslında daha çok doğal renginde (yani melez olmayanlarda) mümkün olur. Bunlarda renklerin netliği ve güzelliği çok daha belirgin olmaktadır.

Yalnız sonuç olarak tekrar belirtmeliyiz ki, erkek mi yoksa dişi mi kavramı yerine kesinlikle çift olarak beslemek kavramı olmalıdır. Çift beslendiklerinde de sorunsuz evcilleşeceklerdir ve tek beslemeden oluşan tüy yolma ve aşırı agresif bağırma gibi ve benzeri oluşan davranış bozuklukları da yaşanmayacaktır.

Yaklaşık 9 aylık olduklarında cinsiyetlerini belirlemek mümkün oluyor. Erkek kızıştırma tavırlarına yaklaşık 6. ayında başlar. Hafif sarkık ayrık duran kanatlarla daldan dala konarak ve değişik tonlarda öterek dolaşır. Yerde ise hafif zıplama benzeri hareketlerde bulunarak gezinir. Eğer bu arada bir dişiye rastlarsa tam kulağının dibinde öterek onu etkilemeye çalıştığını görürsünüz.

Tüylerde ise cinsiyet en sağlıklısı 6–9 aylıkken ilk tüy değişiminden sonra anlaşılabilir. Fakat bu da daha çok fazla melezleştirilmemiş renklerde mümkün olan bir durumdur. Burada belirleyici olan kafa kısmında ki renkler ve kuyruk altında ve en uzun olan kuyruk tüyü kısmında bulunana enine çizgilerdir. Bu çizgiler erkeklerde olmaz dişilerde görülür.
Erkeklerin yukardan bakıldığında daha enli dişilerin ise daha yuvarlak bir kafa şekilleri vardır.

Natürel renkler en kolay tanımlanabilenlerdir. Erkekte kafa rengi sarı ve yanakta kuvvetli kırmızı nokta olur. Dişide ise kafa rengi gri ve yanakta soluk bir kırmızı leke olur.

Beyaz kafa; aynen ismi gibi beyaz olandır ve yanakta benek yoktur. Burada da dişinin kafa rengi gridir yanakta benek yoktur.

Diğer tüm renklerde ise ya DNA testi ya da tavır ve davranışlara bakarak cinsiyet ayrımı mümkün olacaktır. Benekli olanlarda ise dişiler ilk tüy değişiminden sonra beneklerini kaybeder oysa erkeklerde tüylerdeki benekler kalır.

Yaşam alanları – Genel davranışlar:

Sultanlar sürü halinde yaşayan türlerdendir. Bu sürüler o kadar büyüktür ki, gökyüzünü karatacak kadar geniş alan kaplarlar. Tohumla beslenen türler olduklarından, yiyecek arayışı içinde genelde sürü halinde yaşamak tipik bir davranış bicimidir. Sultanlarda bu şekilde Avustralya’nın yeşil alanlarında yiyeceklerini ararlar.

Yiyeceğin bol olduğu bir yerde sürü yumurtlamak amaçlı geçici konaklar. Sultanlar en iyi yumurtlama yeri için kesintisiz kavga halindedirler. Kavgayı en iyi uyku köşesini kapmak içinde yaparlar. Yalnız şu bir gerçek ki, açık alanda yapılan kavgalar kafes veya salmalarda olduğundan çok daha sakin geçiyor ki bu tür yerlerde sadece eş arayışı bile çok sert gaga darbeleriyle yapılan kavgaların çıkmasına sebep oluyor. Geniş sürülerde sayının fazla olmasından dolayı sağlıklı bir hiyerarşi oluşması imkânsız olduğu için böyle baskın çıkmalarda oluşmamaktadır.

Sultanlar kendi aralarında hafif dostluklar da kurarlar Hem cinsleriyle tipik davranış biçimleri sergilerler. Örneğin kafa kaşıma, öpüşme, sokulma vb gibi. Diğer erkeklerle yapılan bu davranış değiş tokuşu, onlara hem örnek almaları açısından, hem de çiftleşmelerinde gerekli olan tohum bezelerinin aktifleşmesi açısından önemlidir.
Sultanlar çok sosyal hayvanlardır ve mutlu olabilmeleri için mutlaka türdeşlerinin varlığına ihtiyaç duyarlar.

Genelde sultanlar monogam (tek eşli) canlılardır.

Sultanların Avustralya’nın geniş alanlarından oluşan doğal ortamları çok zorludur. Yaşam ortamları yarı çöller, stepler, çalılıklardan ve açık okalüptüs ormalarından oluşur. Yağmur zamanlarında buralar onlara yumurtlamak için oyuklar sunarlar.

Yağmur zamanlarına denk gelen yumurtlama süresi dışında sultanlar, tam bir göçebe hayatı yaşarlar. Çünkü yaşadıkları iklim dolayısıyla yiyecek kısıtlı olduğundan, kısaca sürekli yemeğinin peşinde koşarak zamanlarını geçirirler.

Sulak bölgelerde kısıtlı olduğu için genellikle bu tür yerlerde konumlanırlar. Bu bölgelerin su oranı daha yoğun olduğundan sabah ve akşamları ziyaret ederler. Gündüz yoğun sıcaktan dolayı yarı kuruyan su birikintileri, gece düşen ısı ve sabaha karşı oluşan çiğ ve nem sayesinde daha çok olmaktadır. Bu nedenle, aslında ihtiyaçları kalmamış olsa bile, ev ortamında beslediğimiz kuşlar genelde sabah ve akşamları yemek yerler.

Yemekleri sürü halinde yenir. Koloni şeklinde yaşam tarzı gereği bu durum sosyal konumu güçlendirdiği gibi, çiftleşmek için gerekli ortamı da sağlar. Böylelikle en iyi gıda iklim değişmeden bolca alınmış olur. Kalabalık olmalarının bir yararı da, düşmanlardan daha rahat korunmalarını sağlamaktadır.

Bunlara ek olarak beraber yemek yemenin bir faydası da, bulundukları kurak ve tehlikeli iklimde hayatta kalmalarını ve nesillerini devam ettirebilmelerini kolaylaştırmasıdır.

Evlerinde kalabalık sultan besleyenlerin çoğu zaman gözlemleyebileceği bir durumda, biri daima çevreyi kolaçan ederek önden su ve yemliğe gider ve diğerleri onu takip eder. Bir tanesi ürküp kaçmaya/uçmaya başladığı anda diğerleri de hemen onu izler – tehlike geliyor anlamında – ve tüm sürü tekrar birleşip bir yerde toplanana kadarda uçarlar.

Esaretteki kuşun harekete ihtiyacı vardır.

Yem ve su kapları, uçarak (veya en azından tırmanarak) ulaşabileceği bir yere konmalıdır. Burnunun dibinde duran ve sürekli dolu olan yem ve su kapları esarette ki kuşlara doğal ortamda ki hareketi maalesef sunmamaktadır.
Sürü davranışı, eşleşme ve sosyal bağlar:

Tipik davranışlar genelde tehlike anlarında gözlemlenir. Bir tanesi aniden havalandığında diğerleri de kaçınılmaz bir şekilde onu takip ederler. Biri bağırmaya/ötmeye başladığında, diğerlerinin algıladığı bu tiz ses ve arayış çağrısı sonucunda, onlarda aynı davranışı anında tekrarlarlar. Sürü sabah uyanır uyanmaz tiz seslerle birbirlerine seslenmeye başlarlar “herkes hala burada mı” “ ben buradayım” ve gün akışında olan haberleri aktarırlar. Beraberce yeni doğan günü selamlar ve yiyecek arayışı için toplanmaya çağırırlar. Akşam aynı ritual devam eder ve gece konaklama çağrıları yapılır.

Bir kuşun havalanması potansiyel tehlike işareti olarak algılandığından, diğerleri de hemen ona uyarak sürünün kalabalık korunmasına sığınarak uçarlar. Evinde 4 veya daha fazla sultan besleyen bunu gözlemleme şansına sahiptir. Ama 2 tanede bile, bu davranış çoğu zaman bariz göze çarpar. Zaten kesin bir yönetim biçimi olamasa bile gözlemlenen şudur ki, bir kuş daima başı çeker, birbirleriyle iyi geçinen sultanlarda olduğu gibi (dikkat ederseniz fark edersiniz ki her şeyi daima birlikte yaparlar)… Sürüde bir sultan temizleniyorsa diğerleri de temizlenmeye başlar.

Kavga etmek ve birbirini kızdırmak onların doğal sosyal yaşamının bir parçasıdır. Birbirlerinin peşinde hoplayıp dururlar. Birinin oturduğu yerde diğeri e oturmak ister. Bu davranış biçimi daima ve süreklidir. Bu nedenle aralarında genelde ufak zararsız kavgalar çıkar . Bazen birinin kuyruğu ulaşım alanındaysa çekilir ya da en sevilen ısırma yeri olan ayaklara saldırılır. Bu ayak ısırma davranışını dişiler, erkeklerin dikkatini çekmek için de yaparlar. Bu kızdırma aslında genelde göründüğünden daha zararsız ve acı vericidir.

Kaşıma:

Sultanlarda en sevilen davranıştır.

Yalnız bu sadece çiftleşme işareti olarak algılanmamalı yani bu daima karşı eş arayışı davranışı değildir. Aksine erkekler de birbirini kaşımayı severler. Bu davranışta genelde kafa aşağıya eğik olur ve bir diğeri gagasıyla kafa ve yüzü kaşır.

Öpüşmek:

Karşılıklı olarak gagaların birbirlerine sürtünmesidir. İnsan gözüyle bakıldığında aynen öpüşmeye benzeyen bu işlem, esnasında çiftler birbirine bıcır bıcır zarif dokunuşlarla ve seslerle bir şeyler anlatıyor gibidirler. Bu durum, tabir yerindeyse kızışma işaretidir.

Karşılıklı yem yedirmek:

Bu da sık rastlana bir davranış biçimidir. Yenmiş olan yem püre şeklinde kursaktan geri gelir ve eşin gagasından ağzına kusulur. Yanlız bu şekilde erkek-erkek, dişi-dişi ve erkek-dişi de birbirini yemler. Aslında bu davranış biçimi genç yavru kuşların beslenmesi için yapılır.
Muhabbetlere kıyasla sultanlarda eşler, beraber kuluçkaya yatar ve yavruları beraber beslerler. Çoğu zaman eşleşme ile ilgisi olmayan uzun süren bağlar oluşur ebeveynler ve çocuklar ve/veya kardeşler arasında. Bunları ayırmak bu durumda imkânsız olur. Böyle durumlarda da karşılıklı yemlemek gözlemlenir.

Kızışmak kavramından anlaşılan şudur ki; erkek kuşun dişi kuşa kur yapması. Böyle zamanlarda erkek kuşkanatları aşağı sarkmış ve değişik tonda sesler (ötüşler) çıkararak dişi kuşun etrafında mağruru bir edayla tur atar. Erkek kuş tipik kur yapma tavırlarına 4–6 aylıkken başlar.

Ağaçkakan gibi gagasıyla sert zeminlere vurmak:

Ve buna ek olarak ta yerde bir adım öne zıplar. Eğer bir dişiye rastlarsa onu tam kulağının dibinde yüksek tonda bir ötüşle etkilemeye çalışır.

Dişiler daha nadir ve daha az değişik tonlarda öterler. Eğer bir dişi erkeği kabul etmişse yere çöker gibi iyice yapışır ve kendini iyice düzleştirerek erkeğe kabul ediyorum sinyali verir. Sessizce ötüşmeler başlar ve daha yüksek olan tonlarda ötüşlerle erkek gaza getirilir. Dişi erkeğin üstüne doğru koşarak, onu iterek ve kendisini yere yapıştırarak erkeği kızıştırır. Bazen de erkeğin davranış biçimini taklit eder. Kızışmada birde gaglaşmak (öpüşmek) ve yemlemek yapılır. Çiftleşme aşaması aynı zamanda 3lü aşamada deniyor bu nedenle her zaman bu 3 davranış olarak uygulanmaya da biliyor çünkü erkek kuşlar genelde sıkça bu davranışları yapıyorlar. O anda dişinin yumurtlama hazır olup olmaması da çok önemli olmuyor. Bu şekilde diğer dişilere kendilerini gösteriyor ve sürüdeki en iyi erkeğin kendileri olduğunu anlatmaya çalışıyorlar.

Uyumak, şekerleme yapmak (uyuklamak):

Sultanlar gün içinde de kısa süreli uyur veya uyuklarlar.

Uyurken kafalarını geriye kanatlarının arasına sokarlar ve bir ayaklarını görünmeyecek şekilde tamamen yukarıya çekerler. Uyuklarken daha çok tüylerini kabartırlar ve gözler yarı açık veya kapalı olarak duru bazı kuşlar kanatlarını hafifçe aşağıda sarkıtırlar. Çoğu zaman hafifçe kendilerince sesler çıkarır veya gagalarını (alt ve üst gagayı) birbirine sürterek durular. Bazen de uyuyan sultanlar kafalarını bir dala veya duvara yaslayabilirler.

Gagayı birbirine sürtmek:

Üst ve alt gaga birbirine sürtülür hafif bir gıcırtı çıkar bu arada bu rahat olmanın keyfinin yerinde olduğunun ve dinlenmede olduğunun ifadesidir.

Temizlenmek, tüy bakımı:

Sultanlar zamanlarının çoğunu tüy bakımı yaparak geçirirler. Çünkü kaçış başarıları sağlıklı bir tüy bakımına bağlıdır. Kuyruk sokumlarında bulunan ve kuyruk sokumu bezesi denilen bir bezeden aldıkları yağlı maddeyi, gagsını sürter ve aldığı bu maddeyi tüm tüylerine dağıtır. Böylece bu tüyler güneş ve yağmura karşı mükemmel bir koruma sağlar.

Ama bazen de kuşlar tedirgin edici hoşa gitmeyen ortam ve/veya durum karşısında da tüyleriyle uğraşırlar. Böylece bu durumu görmemezlikten gelmeye çalışırlar. Bu görmemezlikten gelme davranışı ile özel durumlarını potansiyel düşmandan ve kızışmış bir eşten saklamış olurlar.

Kemirme:

Sultanlar tam kemirgen hayvanlardır. Bunun için çok uygun olan gagalarıyla buldukları her şeyi kemirmekten büyük keyif alırlar. Onların bu güdüsünden hiçbir şey korunma altında değildir, duvarlar, duvar kâğıtları, kitaplar, perdeler, çerçeveler vb ya bu durumu hoşgörüyle karşılar ve onlara zarar verebilecek zehirli olabilecek veya önemli evraklarınızı ortadan kaldırırsınız.

Taze dallar, kraker, ağaçkabuğu, şişe mantarı vb gibi ikramlar esaret altında olan sultanlara bu güdülerini yaşama imkânı vereceğinden bunlar vermek çok önemlidir. Aynı zamanda bu sayede sağlıklı ve yaşamı için gerekli besleyici maddeleri de almış olurlar.

Oyun:

Sultanlar çok oyuncudurlar ve zillerle, topla, salıncak veya benzeri oyuncaklarla oynamaya bayılırlar. Doğal olan oyuncaklardan aldıkları keyif çok daha büyük olduğundan dallardan, iplerden ve işlenmemiş tahtalardan yapılan oyuncaklar onlar için çok uygun ve mutluluk verici olacaktır.

Sultanlar ve Muhabbetler:

Bu iki tür aslında bir arada beslenerek barındırılabilir. Fakat şu da bir gerçektir ki, muhabbetler sultanlara kıyasla daha hareketli sevecen kuşlardır. Bu da ortamı huzursuz etmelerine sebep olur. En zor olan da eğer aynı ortamda üretiliyorlarsa ortaya çıkar. Çünkü muhabbetler kendi yumurtlama ve sultanların yumurtlama evrelerinde agresif olacaklardır.
Bir sultan ve muhabbet tekil olarak bir arada asla beslenmemelidir!

Almadan önce bilinmesi gerekenler –sorulacak sorular-:
Alerji veya benzeri durumlar – evde yaşayanlarda alerji veya benzeri bir durum var mı?

Kuşlar ufak tüyler dökerler ve bu da alerjik reaksiyonlar ve solunduğunda problem yaratabileceğinden özellikle yatılan odada beslenmeleri kesinlikle sakıncalıdır.

Bir pet bir eşya olarak görülmemelidir
Bir köşeye atılmamalıdır
Ve keyfine göre davranıp geri vermek

Şimdi asıl konumuz sultanlar olduğundan onlara ilgili gereken kısımlar cevaplayalım ki sultanlar sosyal yaşam şekli olarak papağanlara çok yakın olan bir tür olduğundan onlarda dikkat edilmesi gereken bir hayli durum vardır:

Pelüş oyuncak versiyonu bir pet alacağım!

O zaman sultan almayın sultanlar bir kuş türüdür yani pelüş oyuncak değildir özellikle çocuklar için uygun değildirler çünkü sultanlar sıkıştırılıp sıkılmaz.

Daima çift olarak bakılmalıdırlar. İnsan kesinlikle ona bir eş olamaz –kendi türdeşinin yerine geçemez- her ne kadar yapısı gereği uysalda dursa alırken çift olarak almanız gerektiğini hesaplayın.
Geniş yeriniz olmalıdır bu ne demek demeyin!

Bunlar kafes kuşları değildir çünkü gerçi kim ufak bir duşa kabın boyutunda bir yerin oturma odasında işgal edilmesinden memnun olur ki ama eğer onlara oda içinde bir salma yapamıyorsanız o zaman mutlaka (ki hayvanları koruma yasasına göre de bu şarttır) içinde bulundukları kafes -2 sultan için – 100cmx50x100 ölçülerinde olmalı fakat böylede olsa günlük düzenli açıkta kalıp uçmaları da gerekecektir.

Yani yer lazım köşe değil! Sultanlar pisletirler yerken yemek saçarlar etraflarına, temizlenirken uçarken tüy dökerler ufak veya büyük bunlarda oda da uçuşacak odayı pisletecektir. Birde doğal yapılarından kaynaklanan beyaz tozları vardır onlarda oda da bol miktarda olacaktır. Uçarken etrafa tuvaletlerini yapacaklardır yani tuvalet eğitimi diye bir şey mümkün değildir. Almadan önce bunla yaşayabilir miyim demelisiniz kendinize!

Evde kendileri yemek ve içecek alamayacaklarından!
Daima temiz su ve yem vermelisiniz
Vitamin ve mineral takviyesi yapmalısınız.
Tatilde iseniz 1–2 gün idare edecek miktarı tedarik etmelisiniz 1 günlük geziler sorun olmaz sultanlarda.
Temizlik ve hijyen de önemli bir konudur sultanlar için:

Kafes/salma altı daima temizlenmeli ve mümkünse kuş kumu konmalıdır (yoksa talaş, kuş toprağı deniz kumu, çim samanı da olabilir). Bu daima değiştirilmeli ki bakteri oluşumu engellensin diye. Tünekler de sık aralıklarla sıcak suyla yıkanmalı yem kapları daima temiz tutulmalı ve artık yemler günde 2 kere atılmalıdır.

Sultanlar oyalanmayı değişikliği severler o yüzden buna zaman ayırmalı sizin olmadığınız zamanlarda meşguliyet olacak ağaç tünek dallar veya oyuncakları olmalıdır.

Sultanlar çok zekidir fakat kendilerine kural koyulmasını sevmezler. Genel olarak konuşmayacaklardır fakat tek tük kelime öğretme şansınız var fakat buda epeyi bir uğraş ve zaman alır. Ehlileştirmek konusunda eğer elinizden yem yemeye ve hemen uçup kaçmıyorsa o zaman epeyi bir yol kat etmişsiniz demektir. Çünkü genelde en çok başarılan parmağa konmasını sağlamak oluyor.
Demek oluyor ki sultanlar egonuzu tatmin etmeye yaramazlar!

Sultanlar ötüşü güzel (kanarya gibi) kuşlar değildir daha çok bağıran ve gürültücü bir türdür ve komut üzerine de susmazlar.

Bunları sürekli izlemek gözlemek lazım ki en ufak bir değişimi fark edip sağlıklarını kontrol edebilin bunlar hastada olabilecek bir türdür böylece veterinere gitmek gerekir buda masraf oluşturur yani masrafı da olan bir türdür.

Bir sultan iyi hallerde 20 sene yaşayacaktır bunu asla unutma alırken.

Yukarıda sayılan tüm maddeler bir sultan için yapılması gerekenlerdir o yüzden iyice düşünün.

Evdeki ilk gün:

Uygun şartları – ortamı – hazırlamışsak eğer şimdi iş aldığımız sultanın bize alışmasını beklemeye gelmektedir. Onlara bunun için sakinlik ve zaman vermemiz lazım. Çünkü onun için her şey çok yeni ve üstüne birde gözüne büyük gelen insan tehlikeli gözükmekte.

Bu görünmez olacağız anlamına gelmemeli tabi ki. Salma veya kafese 1–2 metrelik mesafe kalacak şekilde sakince (dikkatli) yaklaşmalıyız. Kafes sizin ona tepeden bakacağınız veya size tepeden bakacağı bir şekilde değil de göz hizasında monte edilmeli (konulmalı). Sakin ve sevecen bir ses tonuyla konuşmalıyız sultanımızla. Bağırmak veya abartılı yüksek volümde konuşmak kesinlikle yanlış nitekim sultanın etkilenip kaçacak alanı yok.

Sultanlar kesinlikle günlük yaşam alanında bulundurulmalıdır. Çünkü böylelikle nerede olduklarını ve bu aileye – ortama – kimlerin dâhil olduğunu daha çabuk kavrayacaklardır. İlk etapta çocukları uzak tutmakta fayda var çünkü bunlar bilinçsiz olduğundan kafesin üstüne vurabilirler ve buda sultanlarda şok etkisi yapabilir.

Günlük yem ve su tazele işlemi mümkünse ilk zamanlar hep aynı kişi tarafından yapılmalı ve hatta bu kişi hep aynı renkte (veya aynı) kıyafetleri giymeli böylece şahsı tanımaları ve her seferinde yadırgamamaları sağlanmış olacaktır.

Bir süre ortamı tanıyıp alıştıktan sonra, oda içinde serbest bırakabilirsiniz.

Serbest bırakıldıklarında dikkat edilecek hususlar:

- camlar kapalı olmalı
- zehirli olabilme ihtimaline karşı oda bitkileri (salon çiçekleri) çıkarılmalı
- ortada varsa kablo veya benzeri şeyler kapatılmalı.
- perdeler (takılma ihtimali için) düzeltilmeli.
- dolap arkaları boşluklar kontrol edilmeli.
- çekmeceler kapatılmış olmalı
- kutu vb şeyler kapatılmış olmalı
- kül tablaları kaldırılmalı
- varsa sinek veya benzeri hayvan tuzakları kaldırılmalı
- banyo tuvalet kapıları kapatılmalı – klozetler tehlikelidir çünkü.
- geniş cam alanlara mutlaka uyarıcı yapışkan konulmalı ki uçarken bunlara çarpmaları önlenmiş olsun.
- kafese geri dönmeleri açısından dışarıda ulaşabilecekleri bir yere yem konulmamalı.

 Çoğul beslendiklerinde bile sultanları ele alıştırmak ehlileştirmek gayet mümkündür. Önemli olan kuşun güvenini kazanabilmektir çünkü böylece acil durumlarda hastalıklarda veya davranış bozukluklarında müdahale imkânı olabilecektir. En iyi alıştırmada sevilen bir yem vb ikram etmek olacaktır. Ufak parçalı ikramlar ele alışmayı daima kolaylaştırır böylece kuş elin kötü olmadığını kavrar..

Yem kavramı:

Öncelikle minareler ve öğütücüler:

Sultanların kaslı bir mideleri vardır bu nedenle de yediklerini öğütebilmek için mineral öğütücülere/taşlara ihtiyaç duyarlar. Bizlerin anlayacağı kavramda mide asitleri yoktur. Mide bir sıvı salgılar ve bu sıvı salgılandıktan donarak bir sürtünme alanı oluşturur bunla beraber mineral taşları ile yem öğütülmüş olur. Bu yüzden mutlaka minareler, deniz kabukları mürekkepbalığı kemiği gibi şeyler yeme karışık veya ayrı olarak verilmelidir.

Günlük yem (karışım yem) ne demek:

Tek tip denen yem piyasada satılan veya kendiniz karışım olarak hazırladığı karma yemdir. Ve sultanlara her gün verildiğinde yeterli olandır

Ek besin ne demektir:

Bu değişiklik olsun diye verilen yiyecekler anlamına gelmektedir. Tek verilen tohumlar, dal darı yanı sıra karışım olanlarda vardır.

Yem eklentisi ne demektir:

Bu kelimeden de anlaşılacağı gibi yeme eklenen türlerdir. Yani suya eklenmesi gereken vitaminler, yapılandırıcı geliştirici ürünler ve çimlendirilmiş tohumlar.

Yalnız unutmamamız gereken önemli noktada günlük düzenli verilmesi gereken taze yeşil sebze ve meyvelerdir.

Çerezler:

Piyasada değişik çeşitlerde çerezler bulmak mümkün faka biz bunları içerik olarak verilen meyve ve tohum oranları düşük ve sağlamlaştırmak için kullanılan şeker oranı yüksek olduğundan önermiyoruz.

Bu tür çerezleri çubuk veya krokan şeklinde kendinizin evde yapması ve böylece içeriği sağlıklı bir şekilde ayarlaması gayet mümkün

Bu tür çerez sunmak gereklidir sultanlara çünkü böylece yemi yemek için uğraşırı ve bu uğraş esnasında hem eğlenir hem de hareket halinde olur birde bunun yemini diğerlerine karşı müdafaa et duygusu açısından da önemi büyüktür.

Yalnız dediğimiz gibi bunlar ara sıra verilen yemler gurubundadır.

Su/içme suyu:

Su günlük taze olarak verilmelidir. Ve verilen kaplar kolay temizlenen cinsten -cilalanmış seramik, porselen veya çelik kaplar olabilir – olmalıdır. Yem içine karıştırılması dışında verilmesi gereken vitamin, güçlendirici, minareler vb suya da katılabilir hem böylece gün içinde eşit oranda alımları da sağlanmış olacaktır.

Banyo:

Sultanlar banyo yapmayı çok severler bu nedenle de bu imkân onlara sıkça verilmelidir. Bunun için piyasada satılan hazır banyolukları kullanabilir, evde olan uygun bir kaptan faydalanabilirsiniz. Ayrıca satılan sprey aletlerinden de bu işlem için faydalanmak mümkün, spreyle gözlerine ve kulaklarına dikkat ederek (yağmur yağar gibi) sultanınızı her gün veya haftada en az 2 kere düzenli spreyleyebilirsiniz. Banyo suyu olarak ılık duru su kullanılmalı sadece ve banyo sonrasında da kuş kendi halinde kuruyabileceği mümkünse şayet güneş alan bir köşeye konmalı. Özellikle banyo saatleri öğlen ortamı sıcak/ılık olduğu zamanlarda yaptırılmalı ki kuş ıslak kalıp hastalanmasın ve kurusun. Kış aylarında havaların daha soğuk olduğu zamanlarda ise banyo yaptırmadan önce oda ısısı mutlaka kontrol edilmeli ve kuşun kuruyabileceği üşütüp hasta olamayacağı bir şekilde ayarlanmalıdır.

Kaynak: papaganim.net

Senegal Papağanı

Genel tanım:

Ebat : Yaklaşık 23 cm dir.
Ortalama yaşam süreleri 25 yıldır.
Ana renkleri yeşil olan bu papağan cinsinde, diğer renkler olan siyah,sarımsı,beyaz,eflatun ve yeşil-siyah birbirinde net hatlarla ayrılırlar. Dişi ve erkek ayrımı çıplak gözle çok zor yapılır. Göğüs tüyleri dişi ve erkekte farklı ise de, güvenilir bir yöntem değildir.

Gagaları siyah/gri tondadır. Göz renkleri kırmızımsı bir tondadır ve ayakları gri renktedir. Göz etraflarında beyaz bir çerçeve (göz halkası) vardır.Genç kuşları erişkinlerden ayıran en belirgin özellik karın bölgesinde ki tüylerin beyazdan çok sarımsı bir tonda olmasıdır.

Alt türleri : 9 alt türü vardır. En bilinenleri;

- P.m. melanocephala
- P.m. pallida

Yaşam alanları:

Güney-Amerika bölgesi diye geçer. Güneydoğu Kolombiya üzerinden Brezilya ve Guyana’ya doğru dağılmışlardır.
Doğal ortamda kuluçka dönemi dışında olan zamanlarda yüksek ağaç tepelerinde yaklaşık 30 çiften oluşan küçük guruplar halinde yaşarlar ve zaten tüm ihtiyaçlarını da oradan giderirler. Ağaç tepelerinde yemişler,meyveler ve tohumlar ile beslenir. Tehlike anında ise güçlü bir sesleri vardır ve bununla sürünün diğer elemanlarına alarm verirler. Çok ürkektirler ve en ufak bir tehlikede bu yüksek ve tiz sesleri ile bağırarak kaçarlar. Yuvaları yüksek ağaç kovuklarında yapılır.

Evcil olarak bakımı:

Bu türler iyi birer uçucu olmasa bile yinede kafes dışında geniş alana ihtiyaç duyarlar. Zira gün içinde çok sakin duran kuşlar değildirler, hareket şekli itibari ile de lorilere çok benzerler. Bu nedenle bakımları için en uygunu kendi türüne ayrılmış en az 2m x 1m ebatlarında salmalarda bakılmasıdır.Tür olarak şaklabanlık yapmayı ve ortalığı karıştırmayı severler. Bu yüzden elden yem verirken şaka için bile olsa elinizi kuvvetlice çimdiklemesi ihtimali hep vardır. Bu tür davranışları gördüğünüzde şaşırmayın. En kötü yönleri aşırı tiz sesleridir ama bir aradayken birbirleri ile diyaloglarında ki bu değişik tonları dinlemek gayet ilginç olabilir. Genel kanıya göre en ilginç ve sevimli papağan cinsi olarak tarif edilirler. Bir eşin yanına asla tek bir erkek veya dişi koymamak gerekir. Zira bu durumda ortaya çıkan kavgalar ölümle sonuçlanacak boyutta olacaktır. Bu türde dikkati çeken bir özellikte aradaki sosyal hiyerarşi çok düzenli işler ve her ufak gurubu daima bir erkek kuş yönetir.

Evcil olarak üretimleri:

Koyarsanız doğal ağaç kütüklerinde yuvalık yaparlar ama klasik kare formunda yuvalıklarda da yumurta veriyorlar. Yuva içini ağaç kabuklar ile donatırlar. Ama bu türü üretmek bazen yıllar sürebilir. Çünkü erişkin kuşlar bu aşamaya ancak 3 yaşında gelmektedir. Genel üretim konusunda çok az bilgi mevcuttur.
2-4 arası yumurta yaparlar. Kuluçkalarının 25 – 26 gün sürer ve 70 gün sonunda da ebeveynlerinden bağımsız hale gelirler. Eşleşme dönemi o ocak/ şubat dönemleridir.

Beslenme (evcil bakımda):

Çok çeşitli ve değişen bir besin planı ihtiyacı hissederler. Yemlerinin %60 ı çeşitli mevsimde olan bütün meyvelerden oluşacak şekil de ve mümkünse ufak parçalar halinde kesilip meyve kokteyli gibi sunulmuş olarak verilmelidir. Zira parça olarak verilen meyveleri alıp 2-3 ısırıktan sonra atacaklardır. Havuç ve mısırları ise bütün olarak kafese asmak yemeleri için en iyi yöntemdir. Gaga taşı vb şeyleri hiç dikkate almayacakları için bu tip gıdaları haftada birer kere yemlerine karıştırmak en iyi formül olacaktır.
Yemlemedeki %40 lik oran da bilinen diğer papağanlara verilen tohumlardır. Çok kemirgen bir tür olduğu için ve yaşam alanı da dikkate alınırsa ağaç dallarını ikram ederken yaprakları ile beraber vermek gerekir ki zaten bunları gayet güzel bir şekilde parçalarlar en son çıplak dallar kalan kadarda kemirirler.

Kaynak: papaganim.net

Rosella Papağanı

Genel bilgiler:

Avustralya kökenli olan rosellalar, papağanlar arasında yaygın olarak beslenilen bir türdür. Çok önceleri muhabbet kuşları da rossela ailesinden sayılıyordu fakat yıllar içinde yapılan araştırmalar muhabbet kuşlarını bu guruptan ayırdı ve kendi başına bir aile olarak ele aldı.
Genel isimleri bizde ve İngilizce de rosella diye geçen bu papağan gurubunun kendisi her ne kadar ufak olsa da aslında içerdiği sayı küçümsenmeyecek kadar fazla.

Bilim adamları uzun süre bu gurup ile ilgili tereddüt de kalmış, fikir ayrılıkları yaşamıştır. Son araştırmaların neticesinde bu guruba ait kabul edilen systematize kısaca şu şekildedir.

Sınıf: Kuşlar-papağanlar (Psittaciformes)
Aile: Platycercidae

Alt türleri
• Platycercinae
• Neopheminae
• Lathaminae
Bizim bu bölümde işleyeceğimiz sadece bu sınıfın alt ailesine giren Platycercinae ailesi. 8 türden ve yine bunlara bağlı 25 adet alt türden oluşur. Ben bu türleri ve alt türleri burada kısaca sadece isimleri ile verip geçeceğim, zira bizim konumuza ait olan bu alt aile içinde mevcut türlerden sadece Platycercus türü ve ona bağlı alt türler, yani gerçek rosellalar diye bilinen gurup.

Platycercinae türleri:

- Barnardius

Alt türleri:

Barnardius barnardi
Barnardius zonarius

-Cyanoramphus

Alt türleri:

*Cyanoramphus auriceps
*Cyanoramphus novaezelandiae
*Cyanoramphus unicolor

- Eunymphicus

Alt türleri:

Eunymphicus cornutus

- Layardiella

Bilinen bir alt türü yoktur.

- Platycercus

Alt türleri:

Platycercus adeleidae
Platycercus adscitus
Platycercus caledonicus
Platycercus elegans
Platycercus eximius
Platycercus flaveolus
Platycercus icterotis
Platycercus venustus

- Prosopeia

Alt türleri:

Prosopeia personata
Prosopeia splendens
Prosopeia tabuensis

- Psephotus

Alt türleri:

Psephotus chrysopterygius
Psephotus dissimilis
Psephotus haematogaster
Psephotus haematonotus
Psephotus pulcherrimus (bu türün nesli tükenmiş olduğu düşünülüyor)
Psephotus varius -

- Purpureicephalus

Alt türleri:

Purpureicephalus spurius

Rosella türünün ortak özelliği sayılan en belirgin yönleri; sırt kısımda ki siyah, siyah-kahve tüylerinde olan sarı, yeşil veya kırmızı ya da tersi pullu renk dağılımıdır. Aynı şekilde yine yanaklarında beyaz, sarı veya mavi renkte ki yanak benleri de bu türe ait bir ortak özelliktir. Birde bu tür, kuyruk tüylerini, eşleşme döneminde yelpaze gibi açıp sağa solla sallamasıyla da bilinir. Basamaklı ve en uzunu 4 adet, eşit boyda tüyden oluşan uzun kuyrukları uç kısmına doğru normalde olduğu gibi daralmaz o şekilde geniş kalır. Yaklaşık 26–38 arasında değişen boylar da olduklarından, orta boy papağanlar gurubuna girerler. Çoğunlukla büyük guruplar halinde bir arada yaşamayı sevseler de içlerinden bazı türlerin eşli ve daha ufak guruplar halinde yaşadığı bilinir. Bu türe giren tüm papağanlar yemlerini yerde dolaşarak, eşelenerek temin ederler. Bir hayli uzun olan bacak kısımları onlara yerde yem arayışı sırasında yaptıkları yürüyüşleri epeyi kolaylaştırmaktadır. Ayrıca üst gagalarında göze çarpıcı şekilde bir kerte (çentik) vardır.

Kısa tarihçesi:

18 y.y. ortalarında Platycercus türleri Avrupa’ya getirildi ve ilk başta İngiltere (Londra) da bazı egzotik bahçelerde daha sonrasında ise kişisel salmalarda başarıyla üretilmişlerdir. Mükemmel renk armonileri ve rahatsızlık vermeyen sesleri ile kısa süre içinde birçok papağan sever hayran kitlesi tarafından kabul görmüş bir türdür. Yılın tüm zamanı don tehlikesine karşı hazırlanmış ayrı bir bölme ile açık salmalarda kolayca barındırabiliyorlardı. Sadece eşleşme döneminde oluşabilecek saldırgan davranışları önlemek adına çift bazında ayrılmaları üretimleri için yeterli oluyordu. Zaten doğal yaşam alanlarında da eşleşme dönemlerinde sürüden ayrı çift olarak yaşarlar.

Yaşam alanları:

Avustralya kıtasına geniş şekilde dağılmış olan rosellaların yaşam alanları, açık ve kurak savanlardan, batıdaki kıyı ormanlarına, kuzeydeki mangrovormanlarına değişken bölgelerdedir. Bazı türlerinde şehir kesimlerinde parkları ve bahçeleri yaşam alanı olarak belirlediği bilinmektedir.

Türlerin kısaca barındıkları doğal yaşam alanları şu şekilde sıralanabilir:

Platycercus eximius: Avustralya, Güneyde Yeni Güney Galler, Victoria ve güneybatı ya doğru Güney-Avustralya
Platycercus elegans: Doğu ve güney Avustralya’nın kıyı kesimleri
Platycercus flaveolus: Avustralya, güneyde Yeni Güney Galler
Platycercus icterotis: Güneybatı Avustralya
Platycercus adeleidae: Güney-Avustralya ve Adeleidae şehri
Platycercus venustus: Avustralya, kuzey Kimberly çevresi ve kuzey toprakları
Platycercus caledonicus: Tazmanya ve çevre adaları, özellikle de kuzey ve kuzey-doğu kısımlarına doğru yaygındırlar.
Platycercus adscitus: Avustralya, Queensland ve kuzey Yeni Güney Galler

Doğal ortamlarında beslenme şekilleri:

Bu türe giren tüm papağanlar yemlerini yerde dolaşarak, eşelenerek temin ederler. Step ve bozkırlarda bazen de ormanlık bölgelerde yemlenirler. Çim tohumları, yemişler, meyveler (özelliklede elma çok severler), çiçek ve çiçek tohumları, nektar, sebzemsi bitkiler, ağaç (özellikle de okaliptüs ve akasya) ve çalı tohumları, goncaları ve böcek larvaları yediklerinin başında gelenlerdir. Özellikle de günlük yem ihtiyaçlarının nerdeyse %50 ye varan bir oranının böcek larvalarından oluştuğu yapılan araştırmalar sonucu tespit edilmiştir.

Doğal yaşamda davranış şekilleri:

Rosellalar gayet hareketli, enerjik papağanlardır. Günün çoğunu yerlerde yem arayarak geçirip uzun yollar kat ederler. Çevre koşullarına ve iklim koşularına karşıda dayanıklı bir yapıya sahiptirler. Aşırı olmadığı sürece karlı havada bile dışarıda rahatça yaşamlarını idame ettirebilirler. Genellikle üreme dönemi dışında diğer türlerle huzur içinde bir arada yaşadıkları gözlemlenmiştir. Kendi familyası dışında, ama aynı familyada veya alt familyada olan türdeşleri ile eşleşme döneminde bir araya geldiği sıkça görülür. Türlerin kesinleştirilip belirlenmesi açısından her ne kadar araştırmacıları yoran bir konu olsa da bu maalesef önlenemeyen bir olaydır. Meyve yemeyi sevdiklerinden çevrede bulunan meyve bahçelerini sıkça ziyaret edip hasar verirler buda avlanmalarına neden olur. Zaten bu gün içinde sadece isim olarak bulunan bazı türlerin neslinin tükenmesinde bu konuda etkin rol oynayan faktörlerdendir. Zaman içinde gelişen zivilizasyon çalışmaları maalesef onlarında yaşam alanlarını daraltmıştır.

Doğal ortamda üremeleri:

Her türün aslında bir birinden ayrılan bazı üreme özellikleri mevcuttur fakat burada hepsini tek-tek ele almak zor olacağı için genel anlamda bu konuda şunu belirtebiliriz. Sene içinde birkaç kez kuluçkaya girip birçok yavruyu sağlıklı şekilde yetiştiren türlerdirler. Yuvalarını çoğunlukla ağaçların kovuk ve oyuklarında yaparlar.
Genelde kuluçkaları 2–9 arası yumurtadan oluşur ve kuluçka süreleri de ortalama olarak 3 hafta sürer. Yavrular yumurtadan çıktıklarında ise yaklaşık 5 hafta ebeveynleri tarafından beslenip yuvadan ayrılırlar.
Üreme döneminde genel olarak saldırgan oldukları ve eşleriyle ağaç kovuklarında yaptıklar, yuvalarında, başka papağan guruplarından ayrı yaşadıkları gözlemlenmiştir. Yine bu dönemde çifti huzursuz eden bir müdahale olduğunda çetin kavgaların yaşandığı da veriler arasındadır.

Evcil olarak bakımları:

Rosella alacak kişilere yapılması gereken ilk tavsiye aldıkları evcillerini önce hemen parazit bakımından geçirmeleri olacaktır. Rosellalar yerde yemlenen türler olduklarından bunlarda sıkça iç parazit gelişir ve bu da önlem alınması gereken önemli bir durumdur.
Rosellalar arasında insanlar tarafından yaygın şekilde benimsenmiş 4–5 tür mevcuttur. Muhteşem görünüşlü göz alıcı renklerinden ötürü de sevilen papağanlar arasındadırlar. Diğer papağanlarla kıyaslandıklarında rahatsız edici bir sesleri de yoktur zaten bu da tercih edilmelerinin nedenlerinden birisidir. İyi bakıldıklarında da kafes ortamında 15–20 yıl yaşam süreleri vardır. Fakat önemle belirtmek gereken konu rosellaların eğitilebilirliklerinin çok düşük olmasıdır. Genelde eğitime yatkın türler değildirler ve kendi başlarına bırakılmayı severler. Kendileri içinde diğer türlerde alışmış olduğumuz eşlerin bir birini kaşıması ve tüylerini temizlemesi bunlarda görülen bir davranış değildir. Bu durumda zaten alışmalarında ki zorluk faktörlerinden bir tanesi olarak bilinir. Birlikte yaşadıkları kişilere alışmaları hem zor hem de çok uzun bir süreç ister. Karşılarına gelen her yeniliğe veya yeni şahsa karşı ürkek ve güvensiz bir tavır sergilerler. Başta da belirttiğimiz gibi çok hareketli bir tür olduğu için bunları piyasa da satılan mevcut kafeslerde barındırmak onlara işkence yapmak anlamında olacaktır. Deyim yerindeyse “kaplana kafese tıkamak” diye açıklanabilir bu durum. Gün içinde kısa dinlenme süreleri dışında sürekli bir hareket içinde olmayı severler ve kemirme güdüleri fazlasıyla gelişmiştir. Bu nedenle de barınakları içinde klasik tünekler yerine mutlaka, değişik şekillerde, üzerinden atlayıp tırmanabileceği ve rahatça kemirebileceği dallar olmalı. Mümkünse alanları da bir hayli geniş tutulmalı bunun için eğer rosella besleme kararı içindeyseniz kafes yerine daha geniş bir alan sunan oda tipi bir salmayı mutlaka tercih edin. İklim koşullarına karşın dayanıklı oldukları için, mevcut ikliminizde don tehlikesi varsa, buna önlem olsun diye ufak bir sığınma odası bulunan dış salmalarda da çok rahat üretip besleyebileceğiniz bir türdür. Dış salma yapmaya karar verdiğinizde dikkat etmeniz gereken tek konu üretim döneminde eşleri birbirinden sorun çıkarmayacak şekilde ayırabilecek salma modelinizin olması. Rosellalarınız dış salmalarda barındırılacaksa sene içinde en az 2 kere mutlaka iç parazit ilaçlaması yapmanız sağlık açısından önemlidir.
Rosellalar; beslenme şekilleri olarak sultan papağanı türündeki orta papağanlarla aynıdırlar. Bunları da beslerken piyasada satılan hazır orta papağan gurubu yemlerinden alabilirsiniz. Fakat bunun yanı sıra rosellanıza başta elma olmak üzere mutlaka meyve ve çimlenmiş tohumda vermeniz gerekir. Ayrıca yemlenme şekilleri gereği, doğal ortamlarında gün içinde yaklaşık %50 ye varan oranda böcek ve böcek larvaları tüketirler. Evcil bakımlarında da bu gıdayı en azından, piyasada hazır satılan yemler şeklinde almalarını sağlamak gerekir.

Kısaca türlerin tarifi:

- Platycercus eximius

Boy: yaklaşık 32 cm civarında erkleri dişileri biraz daha ufak olur.
Renk: kafa, boyun ve göğüs tüyleri kırmızıdır. Yanakta, belirgin, beyaz benleri vardır. Alt gövde yeşilimsi-sarı tondadır, sırt tüyleri siyah ve üstü yeşilimsi sarı pullu görünümdedir, kuyruk sokumu kısmında da yine sarımsı-yeşil tonda tüyleri vardır. Kanat tüyleri ve kuyruk tüyleri mavi renktedir, kuyruk altını örten tüyleri ise kırmızı tondadır.
Dişilerde de renk dağılımı aynı şekildedir. Fakat dişi olanlarda, beden kısmı erkeğe göre daha minyon durur ayrıca yine kafa ve gaga kısmı da erkek kuşa kıyasla daha ufak olur. Dişilerin yanağında ki beyaz renk ise erkekte ki gibi tam beyaz olmaz daha az belirgin bir beyaz tonda olur.

- Platycercus elegans

Boy: yaklaşık 33-36cm civarında
Renk: belirgin ve canlı kırmızı (scharlach kırmızısı) ana rengidir, kuyruk tüyleri, yanak benleri ve kanat tüyleri ağırlıkla mavi tondadır. Sırt tüyleri siyah ve üstü kırmızı pullu olur. Güçlü bir gaga ve kafa yapısı vardır.
Dişilerde aynı renklere sahiptirler fakat kafa ve gaga yapıları daha narin ve ufaktır.

- Platycercus flaveolus

Boy: yaklaşık 34 cm civarında
Renk: ana renkleri sarıdır. Yanak benleri, kanat tüyleri ve kuyruk üstü tüyleri mavi tondadır, kafa üstü (alın bölgesi) kırmızı ve sırt tüyleri siyah üstü açık sarı pullu görünümdedir.
Dişilerde renkler erkeklere göre daha soluk ve cansız görünümdedir. Ayrıca gaga ve kafa şekilleri erkeklere kıyasla daha ufak olur.

- Platycercus icterotis

Boy: yaklaşık 28cm civarında
Erkeklerde kafa kısmı ve gövde altı tüyleri kırmızı, yanak benleri koyu sarı renktedir. Sırt tüyleri siyah üstünde yeşil tonda, pullu görünümdedir.
Dişilerde ise kafa kısmında alın bölgesinde ki tüyler kırmızı olur, kafa ve alt gövde kısmı kırmızı, yeşil tonların karışımı şeklindedir.

- Platycercus adeleidae

Boy: yaklaşık 35cm civarında
Renk: gövde alt kısmı kırmızı (hyazinth kırmızısı) karın bölgesinde ki kırmızı ton daha açık ve sarımsı tonları karışmış gibi. Yanak benleri mavi renktedir. Sırt tüyleri sarı tonda pullu.
Dişilerde aynı tonlarda, fakat kafa ve gaga şekli daha ufak olur.

- Platycercus venustus

Boy: Yaklaşık 29cm civarında
Renk: kafa kısmı siyah ve yanak beni beyaz (alt kenar kısımda mavi renkte) renktedir. Sırt tüyleri siyah üstü sarı pullu görünümdedir. Kuyruk tüyleri kırmızı alt kısmı mavi tondadır.
Dişilerde ki fark ise; kafa kısmında ki tüylerin daha mat siyah tonda olmasıdır.

- Platycercus caledonicus

Boy: yaklaşık 36cm civarında
Renk: kafasında ki tüyler sarı, alın kısmı tüyleri kırmızı, kanat tüyleri ve yanak beni mavi renktedir. Kuyruk sokumuna doğru olan tüyleri ise yeşil renktedir.
Dişilerde alın kısmında ki kırmızı bölüm erkeğe kıyasla daha dar olur, kafa yapısı daha ufaktır. Gövde alt kısımda ki tüylerinin rengi de erkeklere kıyasla daha açık tonlarda olur.

- Platycercus adscitus

Boy: yaklaşık 33cm civarında
Renk: kafa kısmında tüyleri sarı, yanak benleri beyazımsı tonda, sırt kısmında tüyler siyah üstü altın sarısı tonda pullu görünümdedir. Alt gövde kısmı mavi ve kuyruk sokumuna doğru olan tüyleri ise mavimsi tondadır.
Dişilerinde renkleri aynı tonlardadır fakat genel olarak ebatları erkeğe göre daha minyon ve narin olur, kafa kısımları daha ufak durur. Renkleri de erkeklerde ki gibi parlak değil daha mattır.

Kaynak: papaganim.net

Lori Papağanı

 Alt türleri:
-Lorius garrullus flavopalliatus ( Yellow-backed lorry )
-Lorius garrullus morotaianus ( Morotai Yellow-backed lorry )

Yaşam alanı;

Molukkan ve Endonezya adalarıdır (Halmahera, Weda, Batjan, Obi Morotai ve Raou).

Bu türe yeni yeşermekte olan hindistancevizi palmiyelerinde ve ekim alanlarında, bölge olarak her türlü ormanlık alanda, meyve ekim yerlerinde, bahçe ve parklarda rastlanabilir. Ayrıca sahil kenarlarında da bulunurlar.
Eşli ve küçük gruplar halinde bir arada barınan, bir ağaçta diğerine yüksek sesler çıkarıp uçan gayet, hareketli kuşlardır.

Genel tanımı;

Yaklaşık 30 cm ebatları olan bu türü, başka bir lori türü ile karıştırmak pek mümkün değildir Ana rengi kırmızı ve yeşil tonlarından oluşur. Kafasındaki, göğüs bölgesinde ki ve karın kısmındaki tüyler parlak bir kırmızı tondadır. Üst kanatlarında sarı tonlar vardır. Alta doğru indiğinde bunlar koyuya yakın yeşil tonda olur. Baldırlarındaki tüyler ve sırt tüyleri de, koyuya yakın bir yeşil tondadır. Gaga rengi kavun içi olur ve göz rengi de sarıdan kavun içine dönen bir tondadır.
Aslında dişi ve erkeği dış görünüşten ayırmak mümkün değildir. Göz çevresindeki çıplak beyaz bölge için dişilerde elips şeklinde, erkeklerde ise tam yuvarlak olur denilir. Bir de kanat başlarında olan o sarı ufak tüy kısmının dişilerde daha çok yeşil tonla nerdeyse belirgin olmayacak şekilde kapatıldığı söylenir.
Yavru ve genç olanları ise daha mat olan tüy renklerinden ve kahverengine yakın tonda olan gaga renginden ayırmak mümkündür.

Beslenme şekli;

Genelde olarak diğer lorilerde olduğu gibi çiçeklerin bu tür için özellikle hindistancevizi bitkisinin polenlerinden, meyve özleri (meyve nektarı) ve sulu yumuşak meyvelerden oluşur. Bunun yanı sıra çok az miktarda ufak böcek türlerinden de tükettikleri belirtilmiştir.

Üremesi;

Üreme tarihleri ile ilgili elde kesin bir bilgi yoktur. Yuvalarını ağaç kovuklarındaki oyuklarda bazen de en yüksek ağaç tepelerinde yaptıkları bilinir. Kuluçkalarında bir defada en fazla 2 adet yumurta olur ve kuluçka süreleri 26 – 28 gün civarındadır. Yavruların tüylenmesi ve uçmaya başlaması ise 9 – 10 hafta içinde gerçekleşir. Bunu takip eden 3 hafta daha anne ve babaları tarafından beslenirler.
İlk evcildeki üretimleri 1913 de İngiltere’de yapılmıştır. Bunların bakım ve üretimi, Loro Parque’de ve de alt türleri dahil olarak uzun yıllardır başarıyla yapılmaktadır. Aslında başta sadece bir türünde başarı sağlanmış, fakat 2001 yılında bahsi geçen parkın yönetimine elen bay Reinschmidt’in bıkmadan ve yılmadan uğraş vermesi sonunda Lorius garrullus morotaianus türü de üretilebilmiştir.

Evcil olarak tercih edilen bir lori türüdür. Bunun nedeni de eşleştirip üretilmesinin artık kolay olmasıdır. Bunun yanı sıra çok iyi olan konuşma ve taklit yetenekleridir. Gayet sevimli cana yakın ve meraklı olurlar. Ayrıca aşırı hareketli papağanlardır. Yalnız çok gürültücü bir türdür. Bu gürültü yapma özellikleri zaten doğalarında olduğundan bunu alırken başta düşünmek gerekir. Bu durum sonradan geçebilecek bir özellik değildir.

Kaynak: papaganim.net