Papağanlar, çok kuvvetli hafızaları sayesinde öğrendikleri sözcükleri anlamlarını bilmeden tekrar ederler. Doğada özgürken insanlarla hayvanları taklit etmedikleri tetkik edilerek anlaşılmıştır. En tanınmış konuşan türü jako’dur. Erkekler papağanlar dişi papağanlardan daha iyi konuşur. Yeni bir kelimeyi öğrendikleri zaman memeliler gibi mükafat beklemezler. Verilecek cezadan da anlamazlar. Eğitimleri sabır ister.

Türlere göre papağanlar içersinde en çok konuşma yeteneği olanlar şöyle sıralanabilir;

Jako, Amazon, Muhabbet kuşu, Lori, Kakadu, …

Kuşların konuşma yeteneğini, eğitim, genetik ve geçmiş deneyimler etkileyebilmektedir. Papağanlar kuşlar sınıfı içersinde beyin organizasyonu en gelimiş canlılar olarak, sebep-sonuç ilişkisi kurmakta oldukça başarılıdırlar. Örneğin telefon çaldığında “alo” ya da kapı çaldığında “kim o” gibi kelimeleri söyleyebilirler. Bu tarz kelimeleri söyletmenin öncelikli olarak eğitimle ilgili olduğunu
belirtmek gerekir.

Başta papağanlar olmak üzere bir çok evcil kuşta bulunabilen bir cins bakteri insanlara da geçerek ateşli bir solunum yolları enfeksiyonuna neden oluyor.
Tıp dilinde psittakoz adıyla bilinen hastalık halk arasında papağan hastalığı ismiyle tanınıyor. Çünkü, psittakoz nedeni olan bakteri, yani Chlamydia
Psittaci, başka kuşlarda da bulunabilmekle beraber daha çok papağan ve papağan benzeri kuşlarda rastlanıyor. Hastalık, biraz daha seyrek olarak güvercin, tavuk, hindi, ördek… gibi başka kuş ve kümes hayvanlarından da geçebiliyor. Papağan hastalığı özellikle son 20 yılda daha fazla görülür oldu.

Bu, bir yandan papağan ve benzeri kuşların giderek daha çok beslenmesine ve diğer taraftan da hastalığın daha iyi bilinmesine, tanı olanaklarının kolaylaşmasına bağlanmaktadır.

İngiltere’de son birkaç yılda papağan hastalığı tanısındaki artışlar, papağan ithalindeki kısıtlamaların hafifletilmesiyle açıklanmaktadır. Hastalık etkeni olan bakteri, kuşların burun salgılarında, doku ve tüylerinde bulunur, ama mikrop taşıyan kuşlarda her zaman belirgin bir hastalık durumuna da rastlanmaz. Bazı kuşlar daha keyifsiz, iştahsız ve uykuya meyilli olabilirler. Hastalık, insanlara hemen daima havaya karışan bakterilerin solunmasıyla bulaşır. Kuşların gagalama ve ısırıklarına bağlı bulaşma son derece nadirdir. Hastalığın bulaşması için kuşlarla uzun süreli temas etmiş olmak şart değildir.
 
Mikrop taşıyan kuşların bulunduğu ortamlarda birkaç dakika kalmak bile bulaşma için yeterlidir. İnsanlardaki hastalığın ağırlığı, temasın süresi ve yakınlığı ile ilgili değildir, ama hastalık belirtisi gösteren kuşların daha fazla mikrop saçtıkları da bilinmektedir. Kümes ürünlerinin yenmesiyle bulaşma
söz konusu değildir.

İyi bir güvercin yemi karışımında proteinler, karbonhidratlar, yağlar, vitaminler ve mineraller dengeli bir şekilde bulunmalıdırlar. Yem karışımlarında kullanılan daneler çimlenme yeteneklerini kaybetmemiş olmalıdırlar. Bu durum yem kalitesinin ölçüsüdür. Güvercin yemi karışımlarında kullanılabilecek yemler ve besin madde içerikleri aşağıda verilmiştir.

Vitaminler kuşlarımızın vücudunda bazı olaylarda elzem olan maddelerdir. En önemlileri A, B, C, D, ve E’dir. Piyasada çeşitli vitamin preparatları satılmaktadır. Bunların kullanımında en önemli husus doza dikkat edilmesidir.

Mineraller ve iz maddelerde kuşlarımızın beslenmesinde mutlak surette gerekli olan maddelerdir. Eğer kümesiniz bahçede ise ve kuşlarınız yeterli süre bahçede gezme olanağı buluyorlarsa bu maddeleri de topraktan almaları olanaklıdır. Ancak bu durumun sağlanmadığı koşullarda grit ya da yalama taşı adı verilen
ve piyasada satılan preparatlar kullanılmalıdır. Bunların içerisinde en önemlisi, özellikle yumurtlama döneminde gerekli olan kalsiyumdur. Yumurta veya midye kabukları da bu amaçla kuşlara yedirilebilir.

Kuşlarımızın önünde sürekli ve temiz su bulunmalıdır. Özellikle yavru döneminde suya gereksinim artar. Güvercin başına verilecek yem miktarı, güvercinlerimizin canlı ağırlıkları dikkate alınarak ortalama, küçük ırklarda 20-30 g; orta büyüklükte ırklarda 35-50 g ve büyük yada ağır ırklarda 40-60 g’dır. Yem karışımındaki tüm tanelerin yenmelerini sağlamak amacıyla günde iki kez yemleme tavsiye edilmektedir. Verilen yem kuşlar tarafından 15-20 dakikada tüketilmelidir. Eğer bu süre sonunda halen yemlikte yem kalıyorsa yem miktarı biraz azaltılmalıdır. Kuşlarımızın yem tüketimini bulmanın diğer bir
pratik yolu onları bir gün aç bırakıp daha sonra yiyebildikleri kadar yem vermektir. Bu açken bir kerede yenen miktarın 1/3’ü sabah, kalan 2/3’ü ise akşam verilmelidir. Buna karşın yeni yeme düşen yavruların önünde yem sürekli bulundurulmalıdır. Yavrular büyüdükçe haftadan haftaya yem miktarı azaltılmalı ve
bunun sonunda yavrularda da günde iki kez yemlemeye geçilmelidir.

Tüm hayvanlarda olduğu gibi güvercinlerde de yem miktarı ve dengeli beslenme cok önemlidir. Özellikle kapalı koşullarda yetiştirilen kuşların her zaman önlerinde yemin bulundurulması kuşların yağlanmasına neden olur. Yağlanma kuşlarda üreme problemlerine yolaçabildiği gibi özellikle uçucu kuşlarda uçuş performansını olumsuz olarak etkilemektedir.

Papağan Kafesinin Temizliği

Kafes seçiminin Papağanın boyuna ve özelliğine uygun olarak seçilmesi gereklidir. Kafes seçimi ile ilgili mağazalarımızdaki satış elemanlarımızdan da
tavsiye alabilirsiniz. Ayrıca aksesuar ve oyuncak seçerken dikkat edilmesi gereken en önemli unsur papağanın boyuna ve cinsine uygun boyda dizayn edilmiş olmasına dikkat etmektir.
Papağanınızın kafesini temiz tutmanız sağlığı açısından önemlidir. Kirlenmesini beklemeden haftada 2 veya 3 defa kafesini temizleyin. Kafesin altına mağazalarımızda da satılan kuş kumu dökün bu papağanınız için önemlidir. Papağanınız kumun içerisinde bulunan mineralleri ve küçük taşları, yiyecek bunlar sindirimini kolaylaştıracaktır aynı zamanda gagasını bu taşlarla törpüleyecektir.

Papağanın Tırnak Bakımı

Fazla uzamış tırnaklar papağanınızın hareketini zorlaştıracaktır. Uzamış tırnaklar kıvrılmaya başlar bunu fark edebilirsiniz. Bunun için papağanınızı veterinerinize veya kliniklerimizden birine götürüp tırnak bakımını yaptırmalısınız.

Papağanın Su ve Yem Kaplarının Temizlenmesi

Günde iki defa bitmesini beklemeden sularını değiştirmelisiniz. Sularını değiştirirken su kaplarını bir fırçayla temizlemelisiniz.

Papağanı Spreyleme ve Yıkama

Papağanları temiz ve sağlıklı tutmak için banyo yaptırmak kesinlikle önemlidir. Banyo yaptırmazsanız tüyler kuru ve buruşuk olur. Bu durumda papağanınızı tüy yolmaya teşvik eder. İlk önce kafes temizliğini yapın su ve yiyecek kaplarını çıkartın. Kullanılacak en iyi cihaz ılık suyla doldurulmuş bitki spreyidir.
Spreyin püskürtmesi sis gibi olmalıdır. Başlangıçta çoğu kuş spreyden rahatsız olur. Bu ilk şüphenin üstesinden gelmek için spreyi yukarı doğru yönlendirin su damlaları yukarıdan yağmur izlenimini uyandıracaktır. Spreyi hiçbir zaman papağana direk tutarak sıkmayınız. Zamanla spreyin görünmesiyle papağanlar heyecanlanır ve bağırırlar. Papağanları haftada 2-3 kez banyo yaptırabilirsiniz. Bu size tüyleri iyi durumda ve zararlı parazitlerden temizlenmiş olarak tutulmasında yardımcı olur.

Kuluçka : Eşleştikten bir hafta sonra genelde bir gün arayla yumurtlanan iki yumurta 17-19 gün sonra kırılır. Güvercin yumurtası ilk yumurtlandığında 15 gram kadardır. 11 gram kadar doğan yavruların 7. günde ağırlıkları 70, 14. günde 170 g.’a kadar ulaşır. Yavrular 20 günlük olduğunda önlerine yem konulmalı ve yemi görmelidirler. 24-25 günlükken konulan yemleri yemeğe başlamaktadırlar.

Sinir sistemi : Güvercinlerde kafatası ile beyin arasında bulunan ferromanyetik bazı tanecikler, yerin manyetik alanına karşı duyarlı birimler haline gelmişlerdir. Güvercinler bu sistem sayesinde yerin manyetik alanındaki değişimleri hissedebilmektedirler. Bu sistem güvercinlerin çok uzaklardan uçurulduklarında bile yönlerini kolaylıkla bulabilmelerine yardımcı olmaktadır. Omurilik omurga kanalının son ucuna kadar uzanır. Omurilikten ayrılan sinir sistemi, bütün organlara ve kaslara kadar dağılır.

Papağanları sadece çekirdek ile beslemek doğru olmaz. Tam bir beslenme uygulanmazsa normal gelişmesini gösteremez. Gösterişsiz bir papağanın nedeni yanlış ve tek yönlü beslenmedir.Doğal ortamlarında meyve, ağaç kabuğu, yeşillik, bitki tohumları, fındıkgiller, çiçek özleri, soğanlı ve yumrulu kökler, böcekler ve solucanlarla beslenirler. Evcil bir kuş sahibi ne verirse onu yemek zorunda kalır. Gerekli vitaminleri alabilmeleri için ara sıra çekirdeğin dışında;
Kabuklu Kabuksuz Fındık, Ceviz, Fıstık, Badem, Mısır, Antep Fıstığı, Yulaf, Buğday, Keten tohumu verilebilir.

Meyvelerden; Elma, Armut, Üzüm, Ayva, Muz, Çilek, Kiraz, Vişne, Mandalina, Tatlı Portakal verebilirsiniz. Vereceğiniz meyveler insanların yediği gibi yıkanmalı kurulanmalı veya suları süzülmelidir. Tüm yiyecekler oda sıcaklığında olmalıdır.Her papağan şimdiye kadar saydığımız yiyecekleri aynı ölçüde sevmeye bilir.

Papağanınıza seçme hakkı tanıyınız ve sevdiği yiyecekleri veriniz. Meyve, sebze, bitkiler çabuk bozulurlar. Bu yiyeceklerin artıklarını bozulmaya başlamadan önce kafesten uzaklaştırın. yiyecekler çok zahmet veriyor ve etrafı kirletiyor diye, sürekli aynı yemle beslemeyin.

Bir papağan da, yalnızca biyolojik ihtiyaçlarından dolayı yemek yemez. Zevk için ve sevdiği için de yem
yerler. Bu yüzden siz özenerek ve belki de çok para vererek aldığınız yeme kuşunuz tenezzül etmez ise ona darılmayın. Ya hiç yemediği için tadını alamamıştır yada o yeme karşı antipatisi vardır. Papağan canı sıkıldığı zaman oburluk eden bir yaratık değildir. Yemini aralıklı olarak küçük porsiyonlar halinde yer. Yemini alıştığı yerde devamlı görmek ister ve içinden istediğini istediği zamanlarda yer. O yüzden mutlaka yemliğinde yemleri olmalıdır.

Ayakları kısa ve ikisi önde, ikisi arkada olmak üzere dört parmağa sahiptir. Ön parmakların dipleri kısa bir zarla birbirine bağlıdır. Arkaya yönelik birinci ve dördüncü parmak geriden kavrar ve gaganın yardımı ile çeviklikle tırmanabilir. Tırmanma anında gagalarını üçüncü bir ayak gibi kullanma özelliklerinden dolayı en iyi tırmanıcı kuşlar olarak kabul edilirler.

Kalın ve kıvrık üst gaga hareketlidir. Alt gaga ise yiyecekleri kırmada tabla vazifesi görür. Dil, kalın ve etlidir. Aynı zamanda dokunma organı görevini de yapar.

Papağanların kanatları nispeten kısadır. Bununla beraber, Yeni Zelanda papağanı hariç hepsi iyi uçucudur. Genelde çift veya grup halinde çığlık çığlığa uçarlar. Avustralya’da yaşayan kakadular, binlerce fertten meydana gelen sürüler halinde seyahat ederler.

Beslenirken veya dinlenirken çok sakindirler. Yeşil renklileri o kadar iyi kamufle olur ki, çoğu zaman farkedilmezler. Tüyleri yeşil hakim olmak üzere kırmızı, mavi, sarı, beyaz ve siyah olabilir.
Papağanların Yaşantıları

Papağanlar toplu halde yaşayan kuşlardır. Papağanlar tabii halde ağaçlarda yaşarlar. Ancak insan sesini ve melodileri ezberleyerek tekrarlama kabiliyetlerinden dolayı, birçok evde kafeslerde beslenirler. Kafeslerine çiğnemeleri için ağaç parçaları koymak faydalıdır. Yuvalarını ağaç kovuklarına, kaya yarıklarına yaparlar. Eşler birbirlerine bağlıdır. İri yapıda olanların dişileri yılda 2-3, küçükleri ise daha çok yumurta yaparlar.

Anadolu Sakası (kömürcü, dikencil, kınalı) : Küçük boyutlu hareketli ve insana yakın bir cinstir. Kafese alıştırılması ve yavru alınması kolaydır.

Akdeniz Sakası (Akhisar, Antalya,İzmir,Çukurova sakası) : Akdeniz’e kıyı bölgelerde yetişen ılıman iklime uyum sağlamış erken eşe gelen ve melez alınması en kolay olan cinstir.

Sibirya Sakası (c.carduelis major, kasım sakası ,geçim sakası) : Türün en iri ve en güzel görünüşlü olanıdır adından anlaşılacağı gibi yazları Rusya steplerinde ürer ve çoğalır, sert geçen iklim şartlarını atlatmak için Kuzey Afrika ya göçer bu göç Kasım Aralık aylarına denk gelir ve göç yolları üzerinde yakalanabilir. Kafese en zor alışan en yabani cinstir melez alınması da zordur.

Ak Gerdan Sakası : Gaga altından boyun altına kadar ki bölümde beyaz şerit bulunur ve bu bölgedeki siyah şalı keser, yine bir göç sakasıdır özellikle Marmara bölgesinde çokça yakalanır.

Himalayan Sakası : Renk ve ötüşte farklılık gösterir. İsminden anlaşıldığı gibi Himalaya dağlarında farklılaşmış bir cinstir . Vücut hatları aynı olmakla beraber kafadaki siyah atkı ya silik ya da yoktur.

Efsane Beyaz Saka : Çokca sözü edilen boyalı olduğu veya mama ile beyazlatıldığı söylenen bu saka aslında genetik olarak her canlıda bulunabilen albinizm sonucudur. Dikkat edilirse göz rengi kırmızıdır aynı kuş dükkanlarındaki kırmızı gözlü beyaz muhabbet kuşları gibi.

Güvercinler Hakkında

Güvercinlerin vücut yapıları bağlı bulundukları ana sınıftan yani kuşların genelinden pek farklı değildir. Bu yazı kapsamında genel olarak kuşlarla ilgili bilgiler verilecek güvercinlere özgü durumlar ise ilave edilecektir. Latince’de Aves olarak adlandırılan kuşlar sınıfı, omurgalılar grubunda sürüngenlerle memeliler arasında yer alır. Bu sınıf üyelerinin karakteristik özelliği ön üyelerinin uçmaya yarar şekilde kanada dönüşmüş olması, vücutlarının tüylerle örtülü bulunması, yumurta ile çoğalmaları ve sıcak kanlı olmalarıdır. Kuşlar sabit sıcaklığa sahip hayvanlardır. Vücut sıcaklıkları 38–40 derece arasındadır.

Çoğu türlerde kemiklerin içi boş olduğundan hafif bir iskelete sahiptirler. İskelet ve vücut yapıları ile gerek dış, gerekse iç organları hemen hemen bütün kuşların aynıdır. Omurgalılar içersinde bu karakteristikleri ile başlı başına ayrı bir grup oluşturmaktadırlar.

Güvercinlerin Dış Görünüşü

Başlıca karakteristikleri vücutlarının çok değişik renklerde tüylerle kaplı olmaları ve gövdelerinin iki yanında yer alan kanatları ile uçabilmeleridir. Kuşların vücudunun bazı yerleri gaga, ayak, parmaklar ile akbaba gibi bazı kuşlarda boyun kısmı tüysüzdür. Kuşlarda ayaklar yürümeye, yüzmeye, tırmanmaya ve tutunmaya yarar. Ayaklar genellikle sert pullarla kaplıdır. Bazı türlerde ayakların hatta tırnaklara kadar parmaklarında tüylerle kaplı olduğu görülür. Paçalı güvercinler buna iyi birer örnektirler. Değişik şekillerdeki gaga sert keratinden oluşur. Bazı türlerde gaga yumuşak bir deriyle kaplıdır. Gaga yapıları kuşların beslenme tarzlarına bağlı olarak çok değişik şekillerdedir.

Erişkinlerde gaga dibinden gözün arka ucuna kadar yayılan kırmızılığı yalnız gaga ile göz arasındaki koyu esmer bir bant keser. Başın gerdan ve gözün gerisindeki yanları beyaz, tepe ve boyun yanları siyahtır. Kanatların ortası boyunca, gövdeye doğru sarı renkli geniş bir bant uzanır. Kanatların beyaz lekeli arka kenarları dışında kalan öbür bölümleri siyah, sırt kahverengi, kuyruksokumu beyazımsıdır. Siyah kuyruk tüylerinin uçlarında da beyaz lekeler bulunur. Gençlerde kanat ve kuyruk tüyleri erişkinlerinki gibidir. Ama öbür bölümler grimsi kahverengi ve koyu çizgilidir. Erişkinlerin uzunluğu 14 cm’yi bulur.

Saka Kuşu Yaşam şekli

Güzel ötüşleri ile tanınan bu kuşlar özellikle devedikeni tohumları ile beslenir. Orman kenarlarında ve ağaçlık yerlerde ürer, üreme mevsimleri dışında küçük sürüler halinde dolaşırlar. Meyve bahçeleri parklarda sık görülen kuşlardandır.

Saka Kuşu Üreme ve Çoğalma

Geç ilkbahar Nisan Mayıs ayları, senede 4 karına kadar yavru verebilirler, fincan büyüklüğündeki yuvaya 4-6 adet yumurta yapar genelde hepsini doldurur 14. günde yavrular yumurtadan çıkar. Yavrular yumurtadan çıktıktan 15 gün sonra yuvadan uçar. İlk başta yüz alın ve ense tüyleri boz renklidir ilk tüyde normal
rengini alır.